Książeczka idealnie nadaje się się na piękny prezent. Jest sporego formatu, w twardej oprawie, starannie wydana, bogato ilustrowana.

Na listach przedmiotów do plecaka ucieczkowego pojawia się radio bateryjne - to powinno być radio obsługujące zakres fal długich (angielskie LW) a to dlatego, że jest to zakres fal oferujący dużo lepszy zasięg niż fale krótkie (FM) oczywiście przy niższej jakości.

Polskie Radio 1 nadaje na częstotliwości 225 kHz i w razie zamieszania tym kanałem powinny być nadawane ważne komunikaty.

I tu docieramy do sedna - wybierając takie radio należy zwrócić uwagę nie tylko czy obsługuje fale długie LW ale również w jakim zakresie, ponieważ duża część odbiorników nie będzie w stanie odebrać Polskiego Radia - odbierają one fale długie od zakresu powyżej 300 kHz.

Z praktyki takie radio powinno być:

• małe i lekkie, z możliwie długą anteną
• zasilane typowymi bateriami, idealnie paluszki AA lub AAA, ale mogą być również R14/R20 zwłaszcza jeśli mamy np. latarkę zasilaną takimi bateriami; niektóre radia zasilane są akumulatorami typu fotograficznego albo takimi ze starych telefonów komórkowych
• radio analogowe powinno mieć możliwie długą skalę, krótka skala utrudnia strojenie
• radio elektroniczne ułatwia strojenie ale może krócej pracować na bateriach ponieważ nie da się go w pełni wyłączyć
• radio analogowe bez jakiejkolwiek elektroniki, pamięci stacji będzie zużywać mniej prądu w trakcie czuwania niż radio elektroniczne

Istnieją odbiorniki radiowe typu "radio światowe", "radio globalne" odbierające możliwie szeroki zakres częstotliwości, czasem nawet umiejące słuchać zakresu CB Radio (SBB).

Przykładowe dobre tanie radio analogowe Panasonic RF-3500E9

Przykładowe dobre tanie radio cyfrowe chiński Tecsun PL-310ET

Na jakiej podstawie dochodzi do identyfikacji boreliozy u pacjenta? Za właściwą diagnostyką powinno iść właściwe leczenie.

Borelioza jest jednostką chorobową powszechnie zgłaszaną przez lekarzy w Polsce – co roku jest to ok. 20 tys. zgłoszeń. Jednak ogromna większość pacjentów ‘zdiagnozowana’ w kierunku boreliozy wcale jej nie ma.
Przede wszystkim wynik JEDNEGO badania serologicznego czy też występowanie TYLKO niespecyficznych (lub specyficznych dla innej choroby) objawów nie przesadza jeszcze o diagnozie boreliozy. Tutaj musi być zawarte kilka obserwacji i danych, które składają się na pewną całość.

NAJCZĘSTSZE BŁĘDY W DIAGNOSTYCE BORELIOZY
🔴 Wynik badania serologicznego
✔ Przede wszystkim badania serologiczne są zlecane w sposób nieracjonalny: bez wskazań (bo sąsiadka choruje), po ukłuciu kleszcza (przy braku objawów), z powodu niespecyficznych dolegliwości (zmęczenie, zaburzenia snu, sztywność karku), z powodu specyficznych dolegliwości ale dla innej choroby (nie dla boreliozy). Tymczasem …
3-15% zdrowych mieszkańców Europy ma przeciwciała przeciwko Borrelia spp.
5% zdrowych dawców krwi ma przeciwciała przeciwko Borrelia spp.
50% zdrowych pracowników leśnych ma przeciwciała przeciwko Borrelia spp.
✔ Pacjenci szukając informacji w internecie znajdują, że prawie wszystkie ich dolegliwości można połączyć z boreliozą, zwłaszcza gdy mają dodatni wynik testu serologicznego. To jeszcze zupełnie o niczym nie świadczy, co pokazało badanie opisane w pracy „Non-specyfic symptoms in adult patients reffered to a Lyme disease” (2019), gdzie 1439 pacjentów badano w poradni chorób odkleszczowych. Zgłaszali oni niespecyficzne objawy – zmęczenie (61%), zaburzenia snu (54%) oraz sztywność karku (52%), zaś u 31,6% wykryto przeciwciała przeciwko Borrelii. Tymczasem nie wykazano różnic między częstością występowania oraz nasileniem objawów miedzy osobami seropozytywnymi (obecność przeciwciał) a seronegatywnymi (brak przeciwciał). https://www.clinicalmicrobiologyandinfection.com/.../full...
✔ Czym można wytłumaczyć tak częste występowanie przeciwciał przeciwko Borrelia spp., przy braku objawów choroby? Wynika to ze skutecznej odpowiedzi immunologicznej, niewielkiej liczby bakterii (które indukują odpowiedź odpornościową, ale liczba ta nie jest wystarczająca do skutecznego zakażenia i rozwoju objawów chorobowych), zakażający szczep mógł się cechować niską wirulencją (zjadliwością). Uwaga – nie każde zakażenie jest równoznaczne z rozwojem choroby!

🔴 Niepełna diagnostyka serologiczna (tylko test ELISA lub tylko Western blot)
✔ Aby uznać wynik badania serologicznego w kierunku boreliozy za dodatni, muszą być pozytywne wyniki dwóch testów: ELISA i Western blot (WB). Często interpretacja wyników testu wynika z braku zrozumienia, czym jest ELISA, a czym jest badanie Western blot, chociaż obydwa wykrywają te same przeciwciała. Test Eliza jest metodą jakościową i ilościową (pokazuje ujmiano specyficznych przeciwciał), a WB tylko jakościową (pokazuje tylko obecność przeciwciał bez podania ich poziomu).
✔ Ponieważ już napisałam, że zupełnie zdrowe osoby też mogą mieć przeciwciała przeciwko Borrelia spp. to wykonanie tylko testu WB (często uznawanego za ‘lepszy’) nie uwidoczni, że dana osoba jest chora. Dopiero test ELISA pokaże, że osoby chore posiadają znacząco wyższy poziom przeciwciał niż osoby zdrowe. Jak skonstruować test, który pozwoli na odróżnienie osób chorych od zdrowych? Należy ustawić tzw. próg ilości przeciwciał, powyżej którego ich poziom może wskazywać na aktywne zakażenie bakterią. Jeśli ten próg będzie ustawiony za nisko, to będziemy mieć diagnozę fałszywie dodatnią. W przypadku testu ELISA ten punkt odcięcia przyjęto na poziomie ok. 2%, co z kolei eliminuje ryzyko wyniku fałszywie ujemnego. A zatem osoba faktycznie zakażona krętkiem Borrelia będzie miała >40 RU/ml przeciwciał. Jeśli natomiast uzyskamy negatywny wynik przeciwciał, to nie oznacza kompletnego ich braku, tylko jest ich za mało (chodzi o samą czułość testu), aby daną osobę uznać za rzeczywiście zakażoną. To oznacza koniec diagnostyki laboratoryjnej.
✔ To w takim razie dlaczego nie wystarczy stosować samego testu ELISA, tylko konieczne jest jeszcze badanie Western blot? Otóż w metodyce testu ELISA wykorzystują się ‘koktajl’ antygenów Borrelii, a niektóre z nich mogą być wspólne z zupełnie innymi bakteriami. Stąd wynik ELISA może być dodatni (nawet przy braku aktywnego zakażenia krętkiem). Natomiast w WB poszczególne antygeny Borrelii są rozmieszczone w różnych miejscach prążków, co pozwala na identyfikację przeciwciał skierowanych przeciwko konkretnym białkom, także wspólnych z innymi bakteriami. Dodatni wynik WB mówi nam tylko o obecności przeciwciał rozpoznających białka bakterii Borrelia, ale nie mówi nam o ich ilości – czyli tylko na tej podstawie trudno wyrokować, czy mamy do czynienia z aktywnym zakażeniem krętkiem.
✔ A zatem, tylko równoczesne stosowanie tych dwóch testów może faktycznie zdiagnozować boreliozę.

🔴 Badania serologiczne celem potwierdzenia rozpoznania rumienia wędrującego
✔ Rumień wędrujący jest najczęstszą wczesną manifestacją boreliozy (w Europie 90%), który może pojawić się od 5 do 48 dni od zakażenia. Ale wykonywanie badań serologicznych na tym etapie jest wręcz niezalecane (jeśli rozpoznanie nie jest pewne bo rumień nie jest typowy, to należy obrysować go długopisem i ocenić ponownie za kilka dni czy ‘wędruje’). Dlaczego? Bo wykrywalny poziom przeciwciał może pojawić się dopiero po upływie 6-8 tygodni, przy założeniu, że dana osoba w ogóle nie miała takich przeciwciał wcześniej (i nie należała do grupy tych 15% zdrowych osób z przeciwciałami).

🔴 Próba oceny skuteczności leczenia za pomocą badań serologicznych
✔ Swoiste przeciwciała klasy IgM mogą utrzymywać się przez kilka lat, nawet po leczeniu antybiotykami. Ich obecność w późnej boreliozie nie ma znaczenia diagnostycznego i nie rozstrzyga o czynnym procesie chorobowym, ani nie jest dodatkowym wskazaniem do leczenia. Przeciwciała klasy IgG utrzymują się najczęściej przez wiele lat po przebytej infekcji, chociaż ich miano w badaniu testem ELISA lub ilość prążków w metodzie Western blot wykazuje tendencję do powolnego spadku.
✔ Dlatego nie ma to żadnego znaczenia, że miano przeciwciał po leczeniu nie spada i w żadnym razie nie może być wskaźnikiem skutecznego bądź nieskutecznego leczenia boreliozy.