Wohlgeborene Frau
Als ich im Lager Amtitz interniert wurde, hatte ich das Glück, den Sohn Wohlgeborener Frau zu erkennen. Er war dort als Kompanie-Kommandant, welchem ich mit einigen Zehntern Ordensbrüder unterlegen war. Er erstaunte uns mit seiner hohen Kultur und seinem tiefen Gerechtigkeitsgefühl.
Ich weiss nicht, wo Er jetzt seinen Aufenthalt hat, darum möchte ich Ihm durch Sie, Wohlgeborene Frau, für alles herzlichen Dank schicken und verkündigen, dass wir alle nach 3 Wochen, die wir noch in Schildberg waren, den 9 Dezember glücklich nach unserem Kloster gekommen sind.
Die Unbefleckte Jungfrau Maria möge für alles vergelten.
P. Maximilian M-a Kolbe
[Adres] Wohlgeborene Frau | Kamilla Dybowska | Berlin N. 31 Lortzingstr. 40
[Przekład polski]
Wielmożna Pani
W czasie mego pobytu w obozie dla internowanych w Amtitz miałem szczęście poznać syna Wielmożnej Pani [ 1 ]. Był tam komendantem kompanii, któremu wraz z kilkudziesięcioma braćmi zakonnymi byłem podległy. Zadziwił on nas swą wysoką kulturą i głębokim poczuciem sprawiedliwości.
Nie wiem, gdzie on się obecnie znajduje, dlatego chciałbym przesłać mu przez Wielmożną Panią serdeczne podziękowanie za wszystko i zawiadomić, że po 3 tygodniach pobytu w Ostrzeszowie, dnia 9 grudnia przybyliśmy wszyscy szczęśliwie do klasztoru [ 2 ].
Niech Niepokalana Dziewica Maryja za wszystko wynagrodzi.
O. Maksymilian M-a Kolbe
[ 1 ] Komendant kompanii, Alfons Stratmann, był zięciem pani Dybowskiej.
[ 2 ] Zob. Pisma, 767, przyp. 2.
Otrzymałem książkę "Notitiae" Prowincji rumuńskiej [ 1 ]. Cieszę się, że sprawa Niepokalanej coraz bardziej rozwija się również w Rumunii. Jestem po trzymiesięcznym internowaniu w Niemczech [ 2 ]; powróciłem właśnie po święcie Niepokalanej. Uwolniony w samo święto.
Serdeczne pozdrowienia dla wszystkich znajomych
br. Maksymilian
[ 1 ] "Notitiae" - to wiadomości z prowincji rumuńskiej OO. Franciszkanów, ukazujące się w formie rocznika - zob. Pisma, 556, przyp. 2.
[ 2 ] Zob. Pisma, 767, przyp. 2.
Pocztówkę otrzymałem - Bóg zapłać. Po trzymiesięcznym internowaniu z grupką około 30 braci, którzy pozostali [wcześniej] dla obsługi kaplicy i służenia żywnością i odzieżą tym, co uchodzili przed linią bojową lub powracali po przejściu tej linii,w dzień Niepokalanego Poczęcia zostaliśmy zwolnieni, a nazajutrz dostali się na powrót do klasztoru. Był też razem o. wikary Pius [ 1 ].
Dzięki Niepokalanej misjonarzujemy modlitwą, przykładem i pracą.
br. Maksymilian M. Kolbe
[Dopisek] "Kishi" nie przychodzi; ostatni numer był z września [ 2 ].
[Adres] Przewielebny Ojciec Gwardian | O. Mgr Samuel Rosenbaiger | Mugenzai Seibo no Kishi | Nagasaki | Hongochi Machi 196 | Japan - Nippon Asia - via Siberia
[Stempel pocztowy] Teresin k. Sochacz. 17 III 40
[Nadawca] Klasztor OO. Franciszkanów | Poczt. Teresin k. Soch. | Niepokalanów | Generalgouvernement - Polen
[ 1 ] Bł. Pius Bartosik.
[ 2 ] W oryginale wyraz "wrzesień" napisany znakiem japońskim.
Serdeczne "Bóg zapłać" za pocztówkę z wiadomościami. Kto komisarzem, a kto gwardianem?
Niepokalana przeprowadziła sprawę Komisariatu [ 2 ] mimo wszelkich obaw ludzkich. Będzie też czuwać i nadal.
Otrzymałem też zapytanie od Ojca z Czerwonego Krzyża [ 3 ].
U nas Niepokalana miłościwą ręką prowadzi swe sprawy naprzód. Pracujemy dla Niej przez dobroczynność materialną w formie pomocy ślusarskiej, stolarskiej, sanitarnej itd.
"Rycerz" jeszcze nie wychodzi. Jeszcze nie ma zezwolenia. Ale Niepokalana ma w tym swe zamiary.
Z prośbą o modlitwę
br. Maksymilian
[Adres] Przew[ielebny] O. Gwardian | O. Samuel Rosenbaiger | Roma | Ss. Apostoli 51 | Italia
[ 1 ] Data przyjęta na podstawie dopisku na odpisie sekretarza osobistego św. Maksymiliana, br. Rufina Majdana.
[ 2 ] Komisariat w Nagasaki (jednostka administracyjna zakonu na etapie przejściowym przed utworzeniem prowincji) został doraźnie ustanowiony 1 V 1940. Komisarzem został o. Samuel Rosenbaiger, zastępcą komisarza o. Mieczysław Mirochna, a gwardianem Mugenzai no Sono o. Donat Gościński. Na stałe komisariat erygowano w 1966 r. (zob. "Comm. Ord." 63 [1966] 246), a prowincję japońską 16 VII 1969 (zob. "Comm. Ord." 66 [1969] 107-108).
[ 3 ] Podczas internowania św. Maksymiliana (zob. Pisma, 767, przyp. 2) o. Samuel Rosenbaiger poszukiwał go przez Czerwony Krzyż - zob. Pisma, 781a.
List okólny do braci przebywających poza Niepokalanowem
Niepokalanów, 21 V 1940
Maryja!
Drogie Dzieci!
Już szereg miesięcy upłynęło od czasu, jak w rozmaite strony z woli Niepokalanej rozeszli się bracia [ 1 ]. Gdziekolwiek jednak znajdzie się dusza, co Niepokalaną naprawdę serdecznie kocha, to i miłość swą ku Niej przelewa na otoczenie, czyli zdobywa dla Niej coraz liczniejsze dusze i to coraz to doskonalej.
Obecnie zazielenił się miesiąc Matki Bożej. Nie wszyscy z Was mają możność uczestniczyć w tak drogich sercu nabożeństwach majowych, lecz gdzie miłość ku Niej - tam nabożeństwo serca wewnętrzne, istotne.
Starajmy się nie ustawać w misjonarzowaniu pozyskiwania dla Niej serc. Módlmy się, by Jej królowanie w duszach rozszerzało się, ofiarujmy w tym celu nasze utrapienia i przykrości i starajmy się, by przede wszystkim Ona z nas zadowolona była. - To osiągniemy, jeżeli sumienie nasze będzie zawsze czyste. Strzeżmy czujnie niepokalanej czystości sumienia i w razie jego skalania starajmy się jak najprędzej o oczyszczenie.
Jeden akt miłości doskonałej odradza duszę; używajmy często tego środka. W praktyce to nie tak trudne, bo istotą tego aktu - to miłość ofiarna; starać się sprawić Jej przyjemność naszym kosztem, nie ze względu na nagrodę czy karę.
Drogie Dzieci! Wiem, że tęsknicie za zwyczajną atmosferą klasztorną, ale pocieszajmy się nadzieją, że obecne warunki wyjątkowe nie będą trwać zawsze i wybije godzina, kiedy znowu pokój nastanie i każdy powróci do dawnej pracy dla sprawy Niepokalanej w duszach. - Zresztą i teraz ta misja trwa, chociaż w innej formie i w innych warunkach.
Ile dusz dziękować będzie Niepokalanej (i... Wam) przez całą wieczność, że właśnie z powodu obecnego rozproszenia miały sposobność z Wami się spotkać i do Niepokalanej Matki dusz zbliżyć.
Więc módlmy się, znośmy krzyżyki, bardzo miłujmy dusze wszystkich bez wyjątku bliźnich, przyjaciół i nieprzyjaciół i ufajmy, a to wszystko w tym celu, by Ona stała się jak najprędzej Królową wszystkich i każdego z osobna po całym świecie.
Trochę wiadomości [ 2 ]
Celem Niepokalanowa, jak wiemy, jest szerzenie czci i miłości ku Niepokalanej i pociąganie ku Niej dusz. Dawniej czyniliśmy to przeważnie za pomocą prasy, obecnie specjalną uwagę zwrócono na modlitwę, pracę rąk, wytwórczość i dobroczynność.
Zaraz po powrocie o. g[wardiana] i o. w[ikarego] [ 3 ] i braci spod Berlina w dniu 9 grudnia ub.r. powstała nieustanna adoracja Najświętszego Sakramentu. Najpierw po dwóch, a obecnie po czterech braci stale adoruje Boskiego Więźnia Miłości, zmieniając się co pół godziny. Jest to najważniejsza czynność chwili obecnej.
Po wojnie wytworzyły się nowe warunki i różne potrzeby, toteż Niepokalanów w wielu wypadkach stara się przyjść z pomocą ludności okolicznych wiosek, dworom i folwarkom.
Rozpoczęta jeszcze przed wojną działalność naszej Infirmerii prowadzona jest bez przerwy w dalszym ciągu, z tą tylko różnicą, że po wojnie frekwencja zwiększyła się bardzo znacznie i w obecnym czasie dziennie udziela się porad i pomocy różnego rodzaju przeciętnie 60 do 70 osobom, apteczka przygotowuje codziennie lekarstwa mniej więcej dla 20 osób. W szpitaliku dla osób świeckich, mieszczącym się nad kuchnia nowego refektarza, leży około 30 chorych. Są to przeważnie wysiedleni, których również nasza infirmeria obsługuje.
Wiosna, czas obróbki pól, zasiewów itp., a jeśli kiedy, to w obecnych czasach przede wszystkim trzeba się troszczyć, by nie zabrakło chleba, by się zaopatrzyć w inne potrzebne produkty. Toteż dział mechaniczny przez całą prawie zimę pracował i dotąd pracuje nad narzędziami rolniczymi różnych dworów i gospodarzy. Oto niektóre szczegóły z pracy tego działu: wyremontowano gruntownie 3 siewniki, 1 traktor, 2 kieraty, 2 sieczkarnie, 1 motocykl, 7 rowerów. Wykonano okucie nowej wialni i jedną wialnię wyreperowano. W naprawie znajdują się obecnie 3 młocarnie i 2 żniwiarki. Prace zaległe do wykonania: 7 młocarni, 6 kieratów, 1 sieczkarnia i nowa wialnia. Do gruntownej reperacji 3 siewniki. Oto grubszy zarys prac działu mechanicznego. Trudno wszystko dokładnie ująć w cyfry, ponieważ liczba tych prac ciągle wzrasta.
Stolarnia w ostatnim czasie wykonała: 15 stołów, 27 ław, 7 stołków - dla wysiedlonych. Dla Sochaczewa 12 stołów, 17 ław z oparciem, 48 taboretów. A że w Niepokalanowie są również wysiedleni w liczbie około 1500 i to przeważnie starzy lub dzieci, więc zdarzają się i wypadki śmierci. Na wykonanie czeka 2000 skrzyń na jaja dla "Rolnika" w Sochaczewie, 7 kajaków dla Wydziału Drogowego itp.
Krawczarnia szyje nowe ubrania, wykonuje przeróbki itp. Szewczarnia zrobiła kilka par nowych butów, nareperowała około 200 par różnego obuwia, oczywiście wszystko za furtę.
Bracia prowadzą kuchnię i przygotowują śniadania, obiady i kolacje dla około 1500 ludzi wysiedlonych. Piekarnia wypieka codziennie dla nich chleb, wysiedleni zajmują następujące budynki: Kwadrat, "COP", Nowicjat, Internat i Ekspedycja. Każdy blok ma 2 braci, którzy się opiekują ludźmi.
Konieczność zmusiła nas również do wytwarzania figurek Niepokalanej. Pracą tą kieruje br. Teofil [ 4 ], pomaga br. Felicissimus [ 5 ].
Ogród nie pracuje już tyle dla ludzi, choć w miarę możności użyczamy też flanców kapusty, pomidorów oraz nasion ogórków itp., ale pracy w nim dużo, bo wykorzystuje się każdy skrawek ziemi pod ziemniaki i inne warzywa.
Oto pobieżny obraz obecnych zajęć. Pracy jest ponad siły, gdy się zważy, że jest nas tylko 1/4 dawnej liczby. Dużo prac już się nie przyjmuje z powodu braku rąk. I tak nie przyjmuje się już reperacji obuwia, zegarków, choć napływ wielki. Br. Salezy [ 6 ] sam nareperował przeszło 60 zegarków, lecz musi iść do innej pilniejszej pracy w dziale mechanicznym, gdzie tworzą się po prostu ogonki zaległych maszyn i narządzi rolniczych.
Ale dzięki Niepokalanej i za to, co jest. Do tej pory bardzo odczuwamy Jej opiekę.
W czasie wojny przenieśli się do wieczności następujący bracia: br. Amatus [ 7 ] rozstrzelany przez wojsko we wrześniu ub.r., br. Bonfiliusz [ 8 ] zmarł na gruźlicę w Sanatorium w Otwocku, br. Cyryl [ 9 ] zmarł na gruźlicę w Niepokalanowie z początkiem kwietnia br. i br. Rodrycjusz [ 10 ] zmarł u rodziców na zapalenie płuc. Za dusze zmarłych współbraci stosownie do Konstytucji należy odmówić po 2 koronki franciszkańskie [ 11 ]. W konwencie warszawskim zmarł na tyfus br. Sylwester Wojsław, profes solemny. W Łagiewnikach zginął od bomby w czasie wojny o. Juliusz Gordon. Za nich należy odmówić po 1 koronce.
Podczas działań wojennych padły na Niepokalanów 4 bomby mniejszego kalibru. Trzy nie wyrządziły większej szkody, a jedna trafiła w nową furtę i zniszczyła sam środek budynku. Ofiar w ludziach na szczęście nie było.
Dział Instalacyjny zainstalował na stacji w Szymanowie światło elektryczne, gdzie dostarczamy prądu. Elektrownia dostarcza prądu wszystkim blokom i sypialniom wysiedlonych.
Starym zwyczajem na dziedzińcu Niepokalanowa, u stóp ładnie oświetlonej figury Niepokalanej, wieczorem bracia grają i śpiewają pieśni maryjne.
Nabożeństwa majowe odprawiane są o godz. 7 wieczorem. W czasie tych nabożeństw o. wikary wygłasza ładnie opracowany wykład aktu poświęcenia się Niepokalanej.
W kwietniu otrzymaliśmy wiadomość, że klasztor nasz Mugenzai no Sono w Japonii, został mianowany Komisariatem. Komisarzem został o. Samuel, zastępcą o. Mieczysław, a gwardianem o. Donat [ 12 ].
Od grudnia ub.r. robiliśmy starania o wydawanie "Rycerza Niepokalanej", lecz do tej pory pozwolenia jeszcze nie mamy.
W styczniu br. otrzymał święcenia kapłańskie z rąk J. E. Ks. Arcybiskupa Galla w Warszawie, o. Ludwik Kim, Koreańczyk.
O. Jubilat [ 13 ] mimo późnego wieku (blisko 80 lat) całą wojnę przetrwał w Warszawie i obecnie nadal przebywa w Niepokalanowie.
[O. Maksymilian M-a Kolbe]
[ 1 ] Zob. Pisma, 765, przyp. 3.
[ 2 ] Tekst zredagowany przez br. sekretarza, Rufina Majdana, a skorygowany i zaaprobowany przez św. Maksymiliana, więc jego udział w redakcji listu jest bezsporny.
[ 3 ] Bł. Pius Bartosik.
[ 4 ] Br. Teofil Zimnoch.
[ 5 ] Br. Fellicissimus Sztyk.
[ 6 ] Br. Salezy Mikołajczyk.
[ 7 ] Br. Amatus Robak.
[ 8 ] Br. Bonfiliusz Palmąka.
[ 9 ] Br. Cyryl Zaręba.
[ 10 ] Br. Rodrycjusz Skorupski.
[ 11 ] Zob. Konstytucje z 1932 r., nr 267.
[ 12 ] Zob. Pisma, 772.
[ 13 ] O. Szymon Łaś.
Nie mam wątpliwości, że zechce Ojciec przyjąć od Niepokalanowa kilka słów życzeń z okazji swoich imienin.
Jesteśmy tu zaledwie jedną trzecią poprzedniej [liczby], lecz razem z innymi Braćmi, którzy [rozrzuceni] po najrozmaitszych okolicach nie mogli jeszcze wrócić do macierzystego klasztoru, aż do tych, co wygnani pracują na dalekiej Syberii, przesyłamy Ojcu najserdeczniejsze życzenia jak najobfitszego błogosławieństwa dobrego Boga przez Niepokalaną Pośredniczkę wszelkiej łaski.
Niech nas Ojciec pobłogosławi
br. Maksymilian M. Kolbe
List okólny do braci przebywających poza Niepokalanowem
Niepokalanów, 16 VII 1940
Maryja!
Drogie moje Dzieci,
Tym razem podaję Wam nieco urywków z niektórych listów braci:
... bardzo mi smutno za Wami i za kochanym naszym Niepokalanowem, ale Niepokalana tym się wszystkim opiekuje. Nie wiem, czy ten list dojdzie do Was, czy go otrzymacie, a jeżeli dostaniecie, to proszę mi odpisać. Nie będę pisał dużo, bo nie wiem, czy z nas ktoś tam jest w naszym kochanym ubogim Miasteczku Niepokalanej...
... Dotarła do nas wiadomość, że Niepokalanów już jest czynny; czy to jest zgodne z prawdą? Bo "jako jeleń pragnie do źródeł wodnych, tak serca nasze tęsknią" [por. Ps 41,2] do życia klasztornego. Bardzo prosimy o wiadomość w tej sprawie. prosimy o modlitwę do Niepokalanej, by i nas, swoje dzieci, sprowadziła do ogródka swego.
Cześć Niepokalanej!
... Chociażby nas dzieliły kraje, morza, oceany, to jednak serca i dusze nasze byłyby i wtedy złączone wspólnym celem każdego człowieka, ideą i celem Milicji Niepokalanej.
... Odczuwam cierpienie z powodu, że nie jestem razem w opłotkach grodu Niepokalanej.
Im dłużej przebywam poza klasztorem, tym więcej go kocham, tym bardziej tęsknię do niego. Teraz dopiero widzę i sercem czuje, że tam jest królestwo Niepokalanej A stamtąd słodka Jej opieka napełnia duszę mą pokojem. Nadzieją i miłością w Niej żyję. Mino woli budzi się w człowieku jakaś młodość, jakieś życie, świeżość i wesołość wstępuje promienna i pogodna, która tak mile nastraja duszę i podnosi ją wysoko do celu. Zdarza się nieraz, że zapał stygnie, praca duchowa staje się cięższa, że aż się lękam czasem swej nieudolności, że tak mi brak odwagi do pełnienia cnót...
Przepraszam bardzo, że tak długo nie pisałem. Nie, wiedziałem, czy są w Niepokalanowie bracia. Dowiedziałem się dzisiaj w mieście. Ucieszyłem się bardzo i składam serdeczne dzięki Maryi Niepokalanej, że zachowała swój gród. Przyszedłbym tam bardzo chętnie, choćby pieszo, ale nie wiem, czy można. Może będzie Ojciec Gwardian łaskaw mi napisać, bo mi bardzo tęskno.
... Obecnie jestem u rodziców. Czuję się zdrowo i dobrze. Tylko tęskno mi bardzo za dawną placówką - po prostu jak dziecko do piersi matki, gdy jest [jej] pozbawione.
W tych stronach jest więcej braci naszych, którzy w każdej chwili pragnęliby się tam dostać.
... stale dręczy mnie myśl, że nie tu moje miejsce (tj. gdzie się obecnie znajduję), lecz już powinienem być w Zagrodzie Niepokalanej. Tęsknota tu czasem jest tak wielka, że bez łez się nie obejdzie, ale widocznie Niepokalana te trudności nasuwa, by się mocje powołanie ugruntowało jeszcze bardziej. Ufam, iż pod Jej opieką wszystkie te trudności z łatwością pokonam i przyjdzie chwila, kiedy u Jej stóp w zaciszu klasztornym będę mógł się swobodnie pomodlić...
... Teraz jak sobie przypomnę o kochanym Niepokalanowie, to jednym tchem bym tam chciał być, wyrwać się z tego światowego więzienia, chociaż po ludzku - jak to zazwyczaj ludzie mówią - klasztory nazywają więzieniami. Więzieniami, o jak oni się grubo mylą. O gdyby spróbowali chociaż miesiąc czasu w klasztorze, to by nie chcieli już wyjść z tego kochanego więzienia miłości...
... mamusia podaje mi list z klasztoru. Oczom własnym nie wierzyłem, dopiero po przeczytaniu pierwszych wyrazów: Maryja i Drogie Dzieci, upewniłem się, że to nie złudzenie, ale rzeczywistość.
Czym dla mnie ten list, tego wyrazić nie potrafię, ale to wiem, że przyniósł mi nowe siły do codziennej walki, ożywił miłość i wdzięczność ku Matce Najświętszej za tyle wprost cudownej opieki, zwłaszcza w czasie wojny - zamknie usta tym, którzy w jakikolwiek sposób chcieli złamać wiarę moją w powrót do dawnego trybu życia. Z listu tego poznaję, że naprawdę służyliśmy Bogu, nie dla własnej korzyści i niczym dla nas trud i poświęcenie, byle tylko pozyskać dusze dla Niepokalanej, by miłość ku Niej rozszerzać po całym świecie...
... Gdym tylko otrzymał ten list, zaraz go otworzyłem i byłem pewny, że to jest jakie zaświadczenie lub przepustka na powrót do Zagrody Niepokalanej. Serce biło mi z radości i płaczu. Spoglądam i czytam tytuł "Drogie Dzieci" i podpis Przew[ielebnego] O. Gwardiana. Spokój mnie ogarnia; wyobraźnia przedstawia mi Najukochańszego O. Gwardiana, jak stoi przede mną, opuszczonym przez rodziców, siostry i braci, pocieszając mnie na sercu i duszy. Od tej chwili ogarnia mnie jeszcze większa tęsknota za Zagrodą Niepokalanej. Co za szczęście macie, Kochani Bracia, że możecie tak razem pracować dla Niepokalanej i być codziennie na nabożeństwie i adoracji Najświętszego Sakramentu...
Tęsknię za Zagrodą Niepokalanej, gdzie się czułem tak szczęśliwy...
... jestem zdrów, lecz w tęsknocie za macierzystym gniazdem...
... Zważam również na warunki życiowe tej placówki, ale to mnie nie odstrasza... ... Pragnę tam pracować i cierpieć razem z Wami dla Niepokalanej, o co też zawsze Ją proszę...
... Bardzo cierpię, lecz cieszę się, że mogę cierpieć dla Maryi. Obudziła się i wielka tęsknota serca mego do Niepokalanowa. Często o nim myślę i duszą w nim przebywam, prosząc Niepokalaną o siłę i ufam, ufam, marząc o owym wielkim i szczęśliwym dniu powrotu, abym zamknąwszy się świętą klauzurą, mógł nadal żyć dla Maryi...
Jak wiele byłoby do powiedzenia, gdybym nie wiedział, że Przewielebny Ojciec Gwardian wie dobrze, jakie uczucia tęsknoty towarzyszą każdemu prawdziwemu zakonnikowi, kto z jakichkolwiek przyczyn znalazł się poza murami klasztoru.
... piszę list do Ojca Gwardiana - piszę jak dziecko do kochającego Ojca. Rodzinę przez śluby prawie opuściłem, Tatuś nie żyje, to któż mi Tatusia zastąpi, jeśli nie Ojciec Gwardian. Więc piszę z całą szczerością - nie patrząc na styl, lecz na miłość i serce, jak dziecko rozłączone od Ojca a pragnące się z nim zobaczyć i miłością połączyć. Przyznam się, że w sercu jest smutek, w oczach łzy...
... Słuszne było powiedzenie Ojca Gwardiana na jednej konferencji, "że zakonnik czuje się na świecie, jak ryba bez wody" [ 1 ] - doświadczam tego, Nie ma Komunii św. codziennie, a dusza nie ma już tego pokarmu, natomiast ciało się więcej leni, a co najgorsze to stałe obcowanie z ludźmi.
U Mamusi mam wszystko co konieczne. Choć Mama bardzo mnie kocha i cieszy [się], iż tak piękny stan sobie wybrałem - czuję się w domu bardzo źle, chciałbym jak najprędzej wyjechać.
... Więc bardzo chętnie, o ile możliwe, pragnę przybyć do klasztoru bez względu, jakie mogą być warunki - gotowy na wszystko dla Maryi. Chcę do śmierci Niepokalaną [kochać] i być Jej choć może niegodnym sługą, ale zawsze nieodwołalnie Jej służyć i cierpieć. Bo cóż, że ciało marnieje, ale dusza pięknieje i rośnie dla Tej, której jest własnością. Przyznam się szczerze: wolę w klasztorze kawałek czarnego chleba, niż w świecie między ludźmi mieć wszystko, bo tam ciało rośnie, a dusza maleje.
W klasztorze jest więcej zapewniona dusza. Zawsze posłuszeństwo i lepiej zachowa się śluby, zwłaszcza czystość. - Pragnę dlatego przyjechać choćby zaraz. Słodu, chłodu oraz cierpienia się nie boję - bo to dla Maryi - owszem pragnę. Pragnę dalej realizować całkowicie: "abym w Twoich Niepokalanych i najmiłościwszych rękach stał się użytecznym narzędziem..." [ z aktu poświęcenia się Niepokalanej ]
... Czuję się dobrze, choć czasem bardzo mi się dłuży i przykrzy za Niepokalanowem...
... Staram się być tym teraz, czym byłem pierwej i z utęsknieniem wyczekuję cnej chwili, tego "przyjeżdżaj", by znów stanąć do pracy dla Niej, lecz ze zdwojoną siłą i świeżą gorliwością.
Codziennie polecam naszej Mamusi Przew[ielebnego] O. Gwardiana i braci obecnych już w Niepokalanowie, jak i tych, co są poza jego opłotkami...
... Jestem po ślubach czasowych, dlatego też pragnę natychmiast wracać z powrotem do klasztoru...
Tęsknota za zaciszem klasztornym sprawia mi ból niewymowny, brak zakonnego towarzystwa, zakonnej rozmowy, jest bólem bardzo dojmującym. Nie mam blisko nikogo z moich współbraci zakonnych, przed którymi mógłbym się wyżalić, wspólnie pocieszyć, wzajemnie się zachęcić do ochotniejszego znoszenia tych cierpień moralnych. Bo cierpienia fizyczne są niczym w porównaniu z tymi, które przezywam...
... Życie zakonne wśród świata, który ze wszech stron usiłuje wcisnąć się do duszy zakonnika, jest pod tym względem ciężkie i budzi wielką tęsknotę za klasztorem...
... Z utęsknieniem oczekuję tej chwili, w której na nowo ukryję się za klauzurą...
... Co do warunków duchowych to jest ciężko, zupełnie brak pokarmu duchowego, inne otoczenie - jednym słowem: jest ciężko. Nie mogę się doczekać, kiedy się to wreszcie wszystko skończy, ale zgadzam się z Wolą Bożą.
... Zdecydowałem się na wszystko i powrócić do Niepokalanowa, bo głód, zimno i męczeństwo można otrzymać wszędzie... Dusza moja pragnie już być w tym raju, gdzie się tyle lat pracowało, żeby otrzymać nawet palmę męczeństwa...
... Jeszcze jest czas wojenny i w każdej chwili mogą nas rozpędzić, albo zabrać do niewoli, ale któż by się obawiał cierpieć dla sprawy Niepokalanej tutaj na ziemi? Wszak jeszcze za mało cierpiałem dla Ciebie, Matuchno moja! pragnę więc z miłości ku Tobie coś cierpieć, przyjmij mnie do swego grona. Jeszcze raz proszę najpokorniej o przychylną odpowiedź, jeśli jest wola Niepokalanej.
... Rozproszyliśmy się wszyscy, jak ten liść jesienny pod tchnieniem wiatru, na wszystkie strony, jakeśmy ze wszystkich stron przyszli...
... Materialny byt mam tu zapewniony, jednym słowem: nam dobrze. Lecz co z duchem się stanie? Niestety, czuje się, jak on stopniowo zamiera. Tak trudno, bardzo trudno, zakonnikowi żyć na świecie...
Przewielebny Ojciec Gwardian zwykł często powtarzać, żeby za furtą bracia prowadzili misje. - Jak zdołałem zauważyć, to jedni rzeczywiście starają się prowadzić misje - własnym życiem, powiedzieć jednak muszę z bólem, że są i tacy, którzy swym życiem nie dają przykładu ludziom świeckim, lecz zgorszenie. Smutne to i przykre, ale prawdziwe. Powód zasadniczy - według mego zdania i zaobserwowania jest taki, że dany zakonnik nie był dobrym zakonnikiem w Niepokalanowie. Jak wyszedł poza furtę, zaczął się zaniedbywać w modlitwie i medytacji i powoli zobojętniał prawie zupełnie, że go klasztor wcale nie ciągnie, a co gorsza, zaczyna mniej zwracać uwagę na śluby i regułę zakonną. Chcę tu zaznaczyć i podkreślić, że modlitwa za braci poza Niepokalanowem jest bardzo potrzebna. Ci bracia, którzy adorują, powinni za swych współbraci dużo a dobrze się modlić. Im daje Bóg łaskę przebywania w klasztorze, gdzie można się dużo modlić. Inni tej łaski nie mają, a w dodatku, narażeni są na wpływy świata. Niechże więc mieszkańcy klasztoru modlą się za współbraci mieszkańców w świecie...
... Niech kto co chce mówi, że i poza klasztorem zakonnik może być dobrym zakonnikiem - to jednak ja na podstawie obserwacji mam zupełnie inne przekonanie w tej sprawie. Czy zakonnik świątobliwy, czy mniej świątobliwy, czy chce, czy nie chce, świat urabia go powoli na swój sposób, jeśli wśród niego przebywa.
... Wolę w klasztorze gotowy być na wszystko i zjeść raz na dzień, a nawet umrzeć z głodu, niż poza klasztorem mieć wszystkiego pod dostatkiem. - Proszę się nie dziwić moim zapatrywaniom, ale ja wychodzę z tego założenia, że ślubowałem Bogu a nie ludziom i muszę co do joty wszystko zachować. A w klasztorze daleko łatwiej zachować śluby niż poza klasztorem...
Wierzę, iż te wynurzenia są szczere. Wie o tym też Niepokalana.
Kto więc, spytacie, może już powrócić?
Kto gotów dla Niepokalanej na wszystko, chociażby nawet przyszło złożyć Jej życie swoje w ofierze, bo jeszcze w Europie krew się leje i trudno wiedzieć, co się wydarzyć może. Wprawdzie w akcie poświęcenia Niepokalanej powtarzamy, by czyniła z nami, "cokolwiek Jej się podoba", i nie chodzi o to, by nie odczuwać obaw, ale by na Niej tylko polegać, i modlić się o potrzebne siły, ale "że ciało mdłe" [Mt 26,41, Mk 14,38], nie zawsze nadąża za duchem, stąd mógłby się czasem komu zdarzyć żal, że się nie uchylił od cierpienia.
Dlatego ten niezbędny warunek.
Następnie co do aspirantów nie mam jeszcze z Prowincjałatu ogólnego upoważnienia do przyjmowania powracających. Lecz załatwia się poszczególne wypadki osobno.
Wielu też braci znajduje się poza kordonami granic i na próżno usiłują do Niepokalanowa się przedostać - tym nie pozostaje nic innego, jak modlić się, starać się, ale nie trapić się, bo i w tym jest Wola Boża, Wola Niepokalanej. Może i w tych stronach życiem swym mają głosić chwałę Niepokalanej. Jeżeli ze swej strony starać się będą o ile możności nie zaniedbywać się i w praktykach zakonnych, mogą być spokojni, że i Niepokalana nie zapomni o nich, czule się nimi opiekować i nad postępem duszy czuwać będzie, tak że i sami żadnego uszczerbku nie poniosą, i drugim do zbliżenia się do Niej dopomogą.
Chociaż więc nie ma ścisłego obowiązku, to jednak każdy, kto gotów na wszystko i na stałe pragnie powrócić, może to już uczynić. Dobrze by było przedtem dać znać o sobie listownie.
Ponieważ nie wszyscy mieli możność otrzymać list poprzedni z wiadomościami, pokrótce i co w nim było powtórzę.
Braci obecnie jest zaledwie część trzecia z ogólnej liczby poprzedniej - około osiemset mieszkańców Niepokalanowa. Kwadrat, Odzieżowy ("COP"), Nowicjat, M[ałe] S[eminarium] M[isyjne] zamieszkują jeszcze wychodźcy, którzy jednak powoli się już rozjeżdżają. Z liczby 1500 pozostała zaledwie połowa. Są to Volksdeutsche; poprzednio było 2000 Polaków i 1500 Żydów. Gdy pozostali w Niepokalanowie bracia w liczbie około 30, którzy obsługiwali kaplicę i służyli uciekinierom pożywieniem, odzieżą i pomocą sanitarną, zostali wraz z o. gwardianem i o. wikarym [ 4 ] wywiezieni do Niemiec, tylko 3 wówczas braci pozostawiono do obsługi rannych w szpitaliku.
Od czasu zwolnienia wywiezionych w dzień Niepokalanego Poczęcia ruszył motor, światło elektryczne zabłysło po lokalach i ulicach klasztoru, a i w sercach rozbudził się na nowo zapał do dalszej wspólnej pracy nad pozyskiwaniem wszystkich po całej kuli ziemskiej dla Królowej nie tylko nieba ale i ziemi - Niepokalanej.
Wprawdzie i osobno każda Jej oddana dusza i inne bratnie dusze do Niej pociągnąć może, ale jako zakonnicy mamy prawo i obowiązek przebywać w klasztorze i wspólnie przez doskonałe praktykowanie ślubów zakonnych i sami się uświęcać i innych do uświęcenia pociągać.
Misja na zewnątrz klasztoru jest dobra i potrzebna, ale nie jest pozbawiona niebezpieczeństwa dla samego misjonarza. Odczuwał to nawet św. Paweł, gdy pisał; "Karcę ciało moje i w niewolę podbijam, bym snadź drugim opowiadając sam nie był odrzuconym" [1 Kor 9,27]. - I doświadczenia ostatnie też w całej pełni prawdę tę poświadczają.
Prasa jeszcze nie ruszyła; brak zezwolenia nawet na "Rycerza" mimo usilnych o to starań. Obecnie ponawiamy starania.
Najwznioślejsza jednak działalność się rozwija, to jest modlitwa. Nawet do poprzednich praktyk przybyła stała adoracja Najświętszego Sakramentu, o czym od dawna się marzyło. Nasamprzód po dwóch, potem po czterech, a teraz po sześciu braci co pół godziny się zmienia przez cały dzień, i tak przez dzień cały nieprzerwany płynie strumień modlitwy, tej największej potęgi we wszechświecie, zdolnej przeobrażać nas i zmieniać oblicze świata.
Druga potężna dźwignia - cierpienie - mniej obecnie czynna, bo infirmeria prawie że pusta.
Do Niepokalanowa niebieskiego przenieśli się: br. Cyryl [ 5 ], skazany już przed wojną przez lekarzy na śmierć; 2) br. Bonfiliusz [ 6 ] w sanatorium w Otwocku, pozostawiając pośród otoczenia po sobie wrażenie wyjątkowo gorliwie spełnionej misji cierpliwości i świętego życia, 3) br. Józef Oblubieniec [ 7 ] powrócił z tyfusem i przykładnie życia dokonał; 4) z Syberii doszła nas wiadomość o śmierci w dzień W[ielkiego] Piątku br. Celestyna Sowy; odnowiła mu się gruźlica, na którą w klasztorze się leczył; 5) br. Amatus [ 8 ] zamieszkał u rodzonej siostry i gdy szedł po mleko dla dzieci, został ujęty przez wkraczające wojska i rozstrzelany; 6) br. Rodrycjusz [ 9 ] w domu rodziców zmarł na zapalenie płuc. - Za tych Niepokalanowian należy zmówić po 2 koronki franciszkańskie. - Poza tym z naszej ziemskiej Prowincji pielgrzymki ziemskiej dokonali ojcowie: Juliusz, Teodor, Anatol i Alojzy [ 10 ], i bracia; Hugolin, Łukasz, Jan Chrzciciel i Sylwester [ 11 ]. - Za tych po jednej koronce w myśl przepisów zakonnych.
Działalność nie zmieniła swego zasadniczego charakteru, nie tylko ze względu na cel pozyskania całego świata dla Niepokalanej, ale i co do charakteru ubóstwa, bo i teraz ofiarowujemy wszystkim, którzy o to proszą, bezinteresownie, dobroczynnie naszą pracę i przyjmujemy od wszystkich, którzy chcą z nami współpracować, dobrowolni ofiary; więc nie ma ani przemysłu, ni handlu, ale misja Niepokalanej. - Surowca dostarczają zainteresowani lub jego równoważność w naturze albo w groszach. Chociaż taki system wymiany raczej duchowej, życzliwości i miłości nadnaturalnej, zamiast materialnej jest właściwością raczej nieba, to jednak, o tyle o ile - i na tym materialnym i zmaterializowanym świecie ta roślinka rozwijać się może.
Dawna samowystarczalność wewnętrzna przekroczyła obecnie furtę i obsługuje całą okolicę. Tak więc żywnościowy poza karmieniem ubogich i przechodniów nie tylko kucharzy dla obozu wysiedlonych, ale także wypieka chleb, wyciska olej, służy jarzynami i w tej chwili przygotowuje obszerną przetwórczość mleczną.
Odzieżowy wydaje odzienie, bieliznę i obuwie nędzarzom obdartym, pukającym do furty i wykonuje sporo przyodziewku za furtę. - Utrudnia tu brak surowców.
Sanitarny przyjmuje poza wysiedlonymi jeszcze dziesiątki innych chorych zza furty. Służy im lekami i udaje się też do ich łoża po okolicy. Nawet w klasztorze powstał szpitalik dla świeckich.
Sekretariat MIP-a [ 12 ] usadowił się przy nowej furcie i tam przyjmuje prace na cały Niepokalanów. Liczy średnio 50 interesantów dziennie.
W siódemce [ 13 ] rozwinął się silniej dział fotograficzny i wykonuje do 800 różnych fotografii tygodniowo. - Pracują czasem i ponad 12 godzin na dobę.
Tęgo wygląda i narzędziowy. Zdążył już wynaprawiać sporo narzędzi i maszyn zwłaszcza rolniczych i nie może nadążyć w pracy. W tej chwili na przykład czeka do wykonania 9 młocarni (gruntowny remont), 9 młocarni nowych, 3 młocarnie parowe do remontu, kieratów 8 (do naprawy), 9 do zrobienia nowych, 6 sieczkarni (naprawa), 3 wialnie (nowe), 3 siewniki (remont), 4 traktory (remont), 2 samochody (remont) i wiele innych. - Tak więc montownia zwłaszcza, ślusarnia i tokarnia nieraz zarywają późnymi nocami. - Osobny poddział rowerowy i zegarkowy dopełniają całości.
Przed tartakiem zatrzęsienie kloców do przetarcia. W stolarni praca wytężona i trudno dotrzymać terminów. Betoniarnia tworzy pustaki i kręgi.
Ruszyła rzeźbiarnia, żyje malarski, a około 100 figurek Niepokalanej naszego wyrobu minęło już furtę. I tu zamówienia silnie prześcigają zdolność wytwórczą.
Dołączam nieco ilustracji (10 sztuk).
Z Japonii donoszą, że tamtejszy Niepokalanów został Komisariatem. Komisarzem o. Samuel, zastępcą o. Mieczysław, gwardianem o. Donat [ 14 ]. Dzięki Niepokalanej Jej Mugenzai no Sono otworzyło nową klasę w M[ałym] S[eminarium] M[isyjnym] i osiągnęło już samowystarczalność materialną. Będzie można łatwiej pomyśleć o nowym Niepokalanowie. Może to będzie chiński, może hinduski, albo jeszcze inny? - Módlmy się, by Niepokalana zechciała przyśpieszyć tę chwilę.
Trochę iskierek:
Świeżo mianowany z Rzymu, na miejsce nieobecnego o. Nikodema [ 15 ], nowy o. magister braci nowicjuszów o. Pius [ 16 ] rozpoczyna nowicjat z dniem 7 września.
W sierpniu przypadają śluby solemne 70 braciom, z tych zaledwie 27 zdołało przedostać się do klasztoru.
W Krakowie nowa gromadka kleryków otrzymała święcenia kapłańskie, pośród nich kilku z M[ałego] S[eminarium] M[isyjnego] [ 17 ].
I o. jubilat [ 18 ] mimo podeszłego wieku i br. Kamil [ 19 ] mimo ciężkiej choroby serca i bracia Hilary [ 20 ] i Samuel [ 21 ] mimo wersji, że życie utracili, żyją i przebywają w klasztorze.
Módlmy się, Drogie Dzieci, a módlmy dobrze i każdy dużo - za wszystkich i każdego z osobna, by nikt z nas nie słabł na duszy, nie zeświecczał, ale wszyscy byśmy spełnili w sobie to, co zamierzył Pan Bóg dopuszczając obecne czasy wyjątkowe na świat.
[O. Maksymilian M-a Kolbe]
[ 1 ] Św. Maksymilian w konferencjach do braci w Niepokalanowie przed wrześniem 1939 r. nieraz mówił o wielkiej łasce powołania zakonnego i sposobach apostolstwa wśród ludzi świeckich na wypadek rozsypki, np. 16 III 1938, 7 I 1939 i przy innych okazjach - zob. Konferencje świętego Maksymiliana Marii Kolbego, Niepokalanów 1983, nn. 145, 207.
[ 2 ] Z aktu poświęcenia się Niepokalanej.
[ 3 ] Współredaktorem tekstu był br. sekretarz - por. Pisma, 774, przyp. 2.
[ 4 ] Tj. ze św. Maksymilianem i bł. Piusem Bartosikiem.
[ 5 ] Br. Cyryl Zaręba.
[ 6 ] Br. Bonfiliusz Palmąka.
[ 7 ] Br. Józef Oblubieniec Szymański.
[ 8 ] Br. Amatus Robak.
[ 9 ] Br. Rodrycjusz Skorupski.
[ 10 ] Ojcowie Juliusz Gordon, Teodor Filip, Anatol Gałucha i Alojzy Śmigiel.
[ 11 ] Bracia Hugolin Grodzki, Łukasz Neugebauer, Jan Chrzciciel Stawarz i Sylwester Wojsław.
[ 12 ] MIP, tj. MI na Polskę.
[ 13 ] Tj. w siódmym kierownictwie wewnętrznej organizacji Niepokalanowa, zajmującym się reprodukcją.
[ 14 ] Zob. Pisma, 772, przyp. 2.
[ 15 ] O. Nikodema Szałankiewicza.
[ 16 ] Bł. Pius Bartosik.
[ 17 ] Byli to (według powołania): o. Bogumił Talarek, o. Władysław Ryguła, o. Damian Tyniecki, o. Cezary Baran i o. Stefan Leitholz.
[ 18 ] O. Szymon Łaś.
[ 19 ] Br. Kamil Banaszek.
[ 20 ] Br. Hilary Łysakowski.
[ 21 ] Br. Samuel Piasecki.
Przy okazji posyłam nieco wieści z Niepokalanowa. Jest to drugi list skierowany tym razem do wszystkich braci rozproszonych po świecie [ 1 ].
U nas - dzięki Niepokalanej - jeszcze możliwie. Co jutro przyniesie, nie wiemy [ 2 ]. Ale też wiedzieć nie potrzebujemy. Wystarczy, że Niepokalana o tym wie. Z prośbą o modlitwę
wdzięczny syn
O. Maksymilian M. Kolbe
[Dopisek] Zwracam list od Franusia.
[ 1 ] Zob. Pisma, 777.
[ 2 ] Niepewne wojenne warunki życia skłoniły prowincjała o. Maurycego Madzurka do wszczęcia starań o jurysdykcję terytorialnie nieograniczoną dla św. Maksymiliana i ojców przebywających w Niepokalanowie.
Nie ma tekstu prośby o. Maurycego Madzurka, natomiast w archiwum Kurii Generalnej OO. Franciszkanów (OFMConv) w Rzymie zachował się wniosek generała zakonu, o. Bedy Hessa, przygotowany dla prokuratora generalnego. o. Alessandro Antonellego, tej treści: "P[adre] Procuratore Generale, Il M.R.P. Maurizio Madzurek, Prov. dell’Immacolata in Polonia chiede per il P. Massimiliano Kolbe ed i suoi compagni sacerdoti, cioè, il PP. Giorgio Wierdak, Pio Bartosik, Guido Bar, Antonino Bajewski, Zdzislao Piechowiak ed Urbano Cieślak, la facoltà straordinaria di poter confessare ed assolvere, anche dai casi riservati, in tutto il mondo cioè, dovunque si troveranno, perchè è immienente il loro trasloco in Germania o altrove dove non sarà possibile o assai difficile corrispondere con l’Ordinario. Questo, durante tale condizione. P. Gen."
[Przekład polski] "Ojcze Prokuratorze Generalny, Najprzewielebniejszy O. Maurycy Madzurek, Prowincjał Niepokalanego Poczęcia w Polsce prosi dla O. Maksymiliana Kolbego i jego towarzyszy kapłanów, tj. Ojców Jerzego Wierdaka, Piusa Bartosika, Gwidona Bara, Antonina Bajewskiego, Zdzisława Piechowiaka i Urbana Cieślaka, o władzę nadzwyczajną spowiadania i rozgrzeszania, również od wypadków zastrzeżonych, na całym świecie, to jest gdziekolwiek się znajdą, ponieważ grozi im wywiezienie do Niemiec lub gdzie indziej, gdzie nie będzie możliwe albo bardzo trudne korespondowanie z Ordynariuszem. To na okres takich warunków. O. Gen."
Szkoda, żeś dał się wyprowadzić br. Julianowi [ 2 ]. Postaramy się dopomóc. Br. Pelagiusz [ 3 ] załączy zaświadczenie, które może i co pomoże w staraniu o powrót; ale nie wiem. Dopokąd zaś nie uda się powrócić, zdaj się, Drogie Dziecko, na Opatrzność Bożą w ręce Niepokalanej. Grzechy omywaj aktem miłości doskonałej, przepraszając Pana Jezusa za przykrości Jemu wyrządzone w zamian za miłość aż do śmierci krzyżowej. I staraj się dopomagać bliźnim w zbliżaniu się do Boga przez Niepokalaną. Przykładem i dobrym słowem, a czasem i silnym zdecydowanym postąpieniem sporo dobrego duszom wyświadczyć można. Uważaj się za rycerza Niepokalanej postawionego tam, by i Polaków tam przebywających duchowo wspierać i Niemcom Niepokalaną dać poznać. Ona sama najlepiej nauczy, jak to czynić. W częstej rozmowie z Nią w cztery oczy czy też u Jej stóp najwięcej się nauczysz, jak coraz więcej dusz dla Niej zdobywać, jak Jej Królestwo w tych duszach coraz bardziej pogłębiać. Nie obawiaj się: chociażby Ci [się] zdawało, żeś już jedną nogą gdzieś tam w piekle aż, to jednak jeżeli tylko nie będziesz ustawał w zwracaniu się do Niej, i to z całą ufnością bez względu nawet na stan duszy, to bądź spokojny, że na pewno nie zginiesz.
Załączam list okólny do braci [ 4 ]. Jest to już drugi list tego rodzaju z tym jednak, że staramy się go obecnie wszystkim - o ile to możliwe - braciom posłać. - Jest też w nim nieco ilustracji z Niepokalanowa. Br. Rafał mógł pozostać, ale też niepotrzebnie wpadł [ 5 ]. - Adresu nie mamy. Adres br. Barnaby Kubisa: Brugger, Buchholz P[ost] Einode, Kärnten (też w Austrii).
Pamiętajmy, że Pan Bóg rządzi światem i nic się wydarzyć nie może czy to wielkiego, czy małego, jeżeli On tego nie dozwoli. On zaś tylko to dozwala, co jest dla większego dobra dusz, wiecznego, trwałego, prawdziwego dobra. - Więc spokoju, dużo pokoju i ufności potrzeba, by niepotrzebnie się nie martwić! Europa dziś daleko odstąpiła na ogół od Boga, toteż trzeba było, by doświadczenia ją spotkały. Oczywiście Pan Bóg nie odbiera przy tym wolnej woli i kto chce, wykorzystuje te doświadczenia na dobro, a kto nie chce, temu na zło wychodzą. Jak tego sam chce.
Polecam Niepokalanej
br. Maksymilian M-a Kolbe
[ 1 ] Br. Juniper Klucznik przebywał na robotach przymusowych na terenie Rzeszy niemieckiej.
[ 2 ] Br. Julianowi Kutowi.
[ 3 ] Br. Pelagiusz Popławski.
[ 4 ] Zob. Pisma, 777.
[ 5 ] Po wyjeździe z Niepokalanowa br. Rafał Nowak został zesłany na przymusowe roboty do Rzeszy.
Pamiętajmy, że Pan Bóg rządzi światem i nic się wydarzyć nie może czy to wielkiego, czy małego, jeżeli On tego nie dozwoli. On zaś tylko to dozwala, co jest dla większego dobra dusz, wiecznego, trwałego, prawdziwego dobra. - Więc spokoju, dużo pokoju i ufności potrzeba, by niepotrzebnie się nie martwić! Europa dziś daleko odstąpiła na ogół od Boga, toteż trzeba było, by doświadczenia ją spotkały. Oczywiście Pan Bóg nie odbiera przy tym wolnej woli i kto chce, wykorzystuje te doświadczenia na dobro, a kto nie chce, temu na zło wychodzą. Jak tego sam chce.
List otrzymałem. Niech Niepokalana opiekuje się Tobą zawsze. Już chwila nadeszła. Można do Niepokalanowa powrócić. Dzięki Niepokalanej trudności, o których obszerniej ustnie, ustały. Obecnie, kto tylko gotów dla Niepokalanej na wszystko, może już powrócić. Gotowość ta potrzebna, bo jeszcze nie ma pokoju w Europie; zresztą czy w akcie poświęcenia nie zawiera się ona? Nigdzie tak nie można zachować ślubów jak w klasztorze; dlatego i inni bracia, o których w liście, mogą też już przybyć. Do listu dołączone "Echo" [ 1 ] powie więcej i obszerniej.
Polecam Niepokalanej
br. Maksymilian M. Kolbe
[ 1 ] Św. Maksymilian nazywa zapewne "Echem" (domyślnie: Niepokalanowa) drugą część listu nr 777, noszącą podtytuł: "Nieco wieści z Niepokalanowa", ewentualnie drugą część listu nr 774 od słów: "Trochę wiadomości".
Wczoraj otrzymałem Twój list z 28 V (a może VI) [ 2 ]. Bracia Twoi powracają do domu. Ty też powrócić możesz. Pracy w domu bardzo wiele, tak że rąk nie staje, bo zaledwie jest ich trzecia część całości mieszkańców domu. Obecnie zakładamy mleczarnię okręgową, a w dalszym ciągu rozwija się naprawa maszyn rolniczych i sporo, sporo innej roboty dla całej okolicy.
List Twój przeczytałem Twym Braciom i będą o Tobie pamiętać. Mamusia bardzo Cię kocha, możesz się tym szczerze cieszyć.
Tym, co są z Tobą, chętnie służylibyśmy lekarstwami, a zwłaszcza tym, o których mówisz, ale obecnie trudno. Jak się bardziej uspokoi, to mam nadzieję, że dużo więcej bliźnim dopomóc będzie można. Obecnie pamiętamy o wszystkich.
Przyjdzie czas, to się zobaczymy, chociażby nie na tej ziemi. Zresztą N[ajświętsza] Matuchna sama postara się, jak będzie najlepiej.
Ściskam Cię i całuję.
Twój tatuś
O. Maksymilian M-a Kolbe
[ 1 ] Kopia zawiera tytuł: Odpis listu wysłanego przez o. Maksymiliana do brata Jana B... Dwie pozostałe litery nazwiska, zapisanego prawdopodobnie w skrócie, są nieczytelne, a wykaz braci obecnychw Niepokalanowie w 1939 r. nie pozwala jednoznacznie ustalić nazwiska adresata.
[ 2 ] Nie wiadomo, czy zawartość nawiasu znajdowała się w oryginale, czy pochodzi od kopisty.
Odpisuję na list z 28 VII. Zapewne br. Hieronim [ 1 ] naopowiadał tam, co u nas słychać nowego; a także list do braci podał wiązankę wiadomości z Niepokalanowa.
Co do mnie, to w tej chwili przebywam w naszym domku w lesie, gdzie bracia w porze letniej kolejno przychodzą na 2 tygodnie, by nabrać sił do dalszej pracy. Ja też znajduje się sanatorium dla Niepokalanowian leczących się z gruźlicy. Jutro kończę moje 2 tygodnie wyznaczone mi przez N[ajprzewielebniejszego] O. Prowincjała [ 2 ].
Co do wyjazdu do Krakowa to obecnie mniej jest potrzeby, gdyż Prowincjałat w Warszawie [ 3 ], ale może kiedyś okazja się trafi.
Franusiowi odpisałem nie obszernie, bo i nie miałem co i kiedy obszerniej się rozpisywać. Co go tak uraziło? Zapewne wzmianka, że nie jestem jeszcze przekonany o jego odrodzeniu duchowym, co w liście swym twierdził. I teraz po tej wzmiance o tej sprawie w liście do Mamy też trudno zmienić zdanie o nim. Niech Niepokalana łaską swą go przemieni.
Z prośbą o modlitwę, byśmy tu wedle Woli Niepokalanej działali.
Wdzięczny syn
O. Maksymilian M. Kolbe
[ 1 ] Br. Hieronim Wierzba.
[ 2 ] Prowincjał o. Maurycy Madzurek przedłużył do trzech tygodni pobyt św. Maksymiliana w domu wypoczynkowym w Lasku. W tym czasie Święty dyktował stenotypiście, br. Arnoldowi Wędrowskiemu, materiał na książkę o Niepokalanej.
[ 3 ] Od kapituły podziałowej w sierpniu 1939 r., siedzibą nowo powstałej prowincji północnej została Warszawa
Wedle możności czynię zadość życzeniom wyrażonym w liście. U nas Niepokalana daje namacalnie odczuć swą opiekę. Od zwolnienia z niewoli w dniu Jej Niepokalanego Poczęcia [ 2 ] coraz to nowe łaski. Bylebyśmy tylko im odpowiedzieli. Kilku słabszych braci jeszcze bardziej osłabło poza furtą, ale - dzięki Niepokalanej - są to tylko wyjątki. Ogół spełnił dobrze swą misję, jak to stwierdzają listy proboszczów, w których parafiach przebywali.
Jutro - jak wszędzie teraz - niepewne, ale bez Woli Bożej nic się wydarzyć nie może, a Ona [Niepokalana] tu Właścicielką i Panią, może rozporządzać, jak Jej się podoba.
Wszyscy bracia, gotowi na wszystko, mają obecnie możność powrotu. Wielu z nich odgrodziły granice wschodnie i zachodnie i ci nie mają prawie możności, są i tacy, co na wszystko aż zdecydować się nie mogą, a może czasem i przykleili się nieco do rodziny. - Oby jak najprędzej nastały spokojne normalne czasy.
Oremus ad invicem [ 3 ].
Serdeczne nawzajem pozdrowienia
br. Maksymilian M. Kolbe
[ 1 ] W czasie wojny w miejsce nieobecnego prowincjała o. Wincentego Borunia generał zakonu o. Beda Hess komisarzem prowincji południowej (krakowskiej) mianował o. Anzelma Kubita.
[ 2 ] Zob. Pisma, 767, przyp. 2.
[ 3 ] Módlmy się nawzajem za siebie.
Rób jak chcesz z przyjazdem, ale ponieważ wiem, iż nigdzie tak dobrze nie można zachować ślubów zakonnych jak poza furtą klasztorną [ 1 ], dlatego czynię, co mogę, by umożliwić wszystkim powrót do normalnego życia zakonnego. I rok cały przepędzony nawet pobożnie na świecie nie zrówna się z jednym dniem przebytym gorliwie w klasztorze. I ubóstwo, i klauzura święta, i to najcenniejsze, Boże posłuszeństwo, co nam użycza Bożego rozumu, roztropności i dobroci, nie dadzą się znaleźć na świecie. Leczyć się też tu można, o ile okoliczności pozwalają.
Wszelkie dochody ziemskie nawet ze spółdzielni nie zastąpią [ 2 ] ducha zakonnego. Współczuję więc br. Marianowi [ 3 ].
[ 1 ] Sens oczywiście taki: w klasztorze.
[ 2 ] Nie dorównają, nie są w stanie równać się z duchem zakonnym
[ 3 ] Br. Marian Owczarczyk pracował w spółdzielni, co zapewniło mu znaczne dochody, ale utracił powołanie zakonne.
Z radością dowiaduję się, że mimo zawieruchy wojennej i przerwania na dłuższy czas komunikacji między Niepokalanowem polskim i japońskim, nie tylko Mugenzai no Sono nie osłabło, ale nawet Niepokalana dała mu samowystarczalność materialną i możność otworzenia nowej klasy seminarium dla przyszłych Jej apostołów - dzięki Jej stokrotne za wszystko.
Doszła też tu wiadomość, jak to bratu Celestynowi [ 1 ] Niepokalana błogosławi nadal w pracy dla dusz pogańskich po szpitalach, jak to brat Zeno obchodzi okoliczne miejscowości z "Rycerzem" i drukami, i jaki wpływ przez niego Niepokalana wywiera. I że wypożyczalnia [książek religijnych] dla sprawy Niepokalanej gorliwie pomiędzy szukającymi prawdy duszami pracuje. I że są starania, by dopomóc najbliższym sąsiadom Hongochi. I że mugenzaienowskie Lourdes [ 2 ] pociąga wiele dusz do Serca wspólnej Matki wszystkich ludzi, Niepokalanej.o - Dzięki Jej za wszystko.
A kiedy powstanie Niepokalanów chiński w Szanghaju? kiedy w Annamie? Kiedy Niepokalana spełni te marzenia, by przedstawiciele Dalekiego Wschodu używający kanji w seminarium nagasakowskim przygotowywali się do pozyskania dusz swoich rodaków dla miłości Bożej w Niepokalanej. Niech Ona sama ustala terminy, my zaś się módlmy, by czas ten co prędzej nadszedł.
Bo doprawdy, modlitwa to zapoznany, a jednak najpotężniejszy środek do przywrócenia pokoju w duszach, do dania im szczęścia, bo do zbliżenia ich do miłości Bożej. Modlitwa odradza świat. Modlitwa jest warunkiem nieodzownym odrodzenia i życia każdej duszy. Przez nią św. Terenia nie opuszczając murów swego klasztorku, stała się patronką wszystkich misyj i to nie tytularną tylko, jak dowodzi doświadczenie.
Módlmy się i my, módlmy się dobrze, módlmy się wiele i ustnie, i myślnie, a doświadczymy na sobie, jak Niepokalana coraz bardziej opanowywać będzie duszę naszą, jak coraz bardziej pod każdym względem będziemy się stawali Jej, jak znikać będą winy i słabnąć wady, jak łagodnie i potężnie zbliżać się będziemy coraz bardziej do Boga. Działalność zewnętrzna jest dobra, ale oczywiście jest rzeczą drugorzędną i więcej niż drugorzędną wobec życia wewnętrznego, życia skupienia, modlitwy, życia osobistej miłości ku Bogu. Tylko przez modlitwę można osiągnąć ideał św. Augustyna: "Miłość Boga aż do wzgardy siebie" [ 3 ] i to wzgardy nie tylko udawanej, ale prawdziwej, tak żebyśmy coraz lepiej poznając siebie, swoją nicość i swoje słabości, naprawdę i sami sobą gardzili i pragnęli, by inni też nas traktowali tak, jak na to zasługujemy.
W miarę jak sami coraz bardziej gorzeć będziemy miłością Bożą i drugich tą miłością zapalać będziemy mogli.
Papier się kończy, niech więc i ja zakończę. Módlcie się i za mnie, bym też nasamprzód sam czynił to, co Wam polecam.
Niech Wam, Drogie dzieci, Niepokalana zawsze i wszędzie we wszystkim błogosławi, niech Was przytuli do swego matczynego Serca we wszystkich utrapieniach, pokusach i trudnościach, niech Wam wszystkim i każdemu z osobna zsyła bardzo wiele pokoju, tego wewnętrznego pokoju duszy, o którym świat nawet pojęcia nie ma [por. J 14,27], niech doda odwagi, by żaden z Was nie wycofał nic z ofiary złożonej dla Niej w akcie poświęcenia, by Ona sama swobodnie całym naszym życiem, śmiercią i wiecznością dysponować mogła i wszystkimi władzami i duszy, i ciała, i całą naszą istotą.
Wasz
br. Maksymilian M-a. Kolbe [ 4 ]
[ 1 ] Br. Celestynowi Moszyńskiemu.
[ 2 ] Grota urządzona w Mugenzai no Sono na wzór groty objawienia Niepokalanej w Lourdes.
[ 3 ] Zob. św. Augustyn, O państwie Bożym (XIV, 28), t. II, Warszawa 1977, 162.
[ 4 ] Podpis własnoręczny.
J[ezus] M[aryja] J[ózef] Fr[anciszek]
Kochany i Drogi O[jcze] Gwardianie!
Przesyłam wedle życzenia kilka słów dla braci i odpowiedź na list br. Alfonsowi. Nie zamykam, bo i tak cenzura świecka otworzy, a i Ojcu przyda się zapoznać z treścią (poufnie), by dopomagać słabszym. Wiadomości zapewne już nadeszły, bo zostały wysłane kilka dni temu: coś na wzór dawniejszego "Echa".
Ojcze drogi, bardzo się cieszę, że Ojciec się nie zniechęca, ale nawet za krzyżyki Niepokalanej dziękuje. Doprawdy Pan Bóg rządzi światem i wszystko na większe dobro dopuszcza. Najboleśniejsza boleść to niedomaganie zakonne u któregoś z braci, to prawda, ale Pan Jezus jakby na pocieszenie przełożonych, by się zbytnio nie trapili, dopuścił, aby nawet w gronie dwunastu Apostołów znalazł się niegodny tej nazwy.
Niepokalana mimo wszystko - jak widać - dzieło swe prowadzi naprzód i bez wątpienia wszystko tylko na większe dobro się obróci.
Uwagę zwraca fakt, że właśnie nie ma obrazu czy figury Niepokalanej, by tam nie było i węża. Zresztą i w Piśmie świętym nie tylko czytamy: "Ona zetrze głowę twoją", ale też "a ty czyhał bodziesz na piętę Jej" [Rdz 3,15]. I to się sprawdza w każdej duszy, co do Niej chce się zbliżyć i w każdym domu, co dla Niej chce pracować. Szatan szuka też narzędzi dla siebie i wewnątrz, nie zadowalając się wzniecaniem burz z zewnątrz.
Serdecznie pozdrawiam wszystkich
br. Maksymilian M-a Kolbe
[Dopisek] Serdeczne pozdrowienia o. Mieczysławowi, o. Gracjanowi i o. Januszowi.
Od jutra nowenna do Maksymiliana:
odmawiamy Magnificat - po polsku, 3 Chwała Ojcu, ofiarowujemy codziennie 3 dobre uczynki i jak najczęściej zwracamy się do Maryi: Mamo, czy Maryjo, kocham Ciebie. Może być też inaczej, chodzi po prostu o akt strzelisty 🙏🤗🕊️🔥
«Wielbi dusza moja Pana, i raduje się duch mój w Bogu, moim Zbawcy. Bo wejrzał na uniżenie Służebnicy swojej. Oto bowiem błogosławić mnie będą odtąd wszystkie pokolenia, gdyż wielkie rzeczy uczynił mi Wszechmocny. Święte jest Jego imię - a swoje miłosierdzie na pokolenia i pokolenia [zachowuje] dla tych, co się Go boją. On przejawia moc ramienia swego, rozprasza [ludzi] pyszniących się zamysłami serc swoich. Strąca władców z tronu, a wywyższa pokornych. Głodnych nasyca dobrami, a bogatych z niczym odprawia. Ujął się za sługą swoim, Izraelem, pomny na miłosierdzie swoje - jak przyobiecał naszym ojcom - na rzecz Abrahama i jego potomstwa na wieki».
Najważniejszą rzeczą to potęgowanie coraz większe własnej miłości naszej ku Niepokalanej i proszenie Ją częste o coraz to głębszą, gorętszą miłość ku Niej. To jest treść naszego życia, [naszego] istnienia.
O. M[aksymilian M] K[olbe]
[ 1 ] Zezwolenie św. Maksymiliana jako gwardiana na naukę.
Nie mam tu pod ręką bibliografii mariańskiej, a i nasza biblioteka jest dopiero w zaczątkach, trudno mi więc podać tytuły potrzebnych książek. W języku polskim obszerniej pisał Krechowiecki w dwóch tomach "Niepokalana Bogarodzica Maria" [ 1 ]. O Cudownym Medaliku wydawali misjonarze, obszerniej w "Chwalebna Katarzyna Labouré" Crapeza [ 2 ]. Jezuici wydali w 1934 r. "Najświętsza Maria Panna" Broise TJ, tłumaczenie ks. Andrasza TJ [ 3 ].
W roku 1935 wydali oni też piękny żywot "Cudowny żywot Bernadetty" Marcheta, w tłumaczeniu Platerówny [ 4 ]. Wydane w Sandomierzu przez Wróblewskiego "Nawrócenie Ratisbonna" [ 5 ] zawiera cenne dokumenty w tej sprawie, tj. list samego nawróconego i opis głównej sprężyny w tej sprawie barona de Bussieres. Obszerny list kardynała Merciera w sprawie Wszechpośrednictwa Najświętszej Maryi Panny, przełożył o. Jacek Woroniecki i wydali Pallotyni [ 6 ]. Z włoskich ponad tysiącstronicowy tom stanowi "Maria nel Dogma Cattolico" Campany [ 7 ]. Najnowszym może dziełkiem francuskim o Lourdes to: "Histoire exacte des Apparitions de N.D. de Lourdes" Petitota [ 8 ] Cennym jest też w tej sprawie Cros, który szczegółowo badał sprawę i opisał w "Notre-Dame de Lourdes" [ 9 ]. Tak samo Laserre w "Les episodes Miraculeux de Lourdes" [ 10 ]. Pan Estrade, bezpośredni świadek zjawień, u którego nieraz Bernadeta bywała, zamieścił swoje wrażenia w "Les apparitions de Lourdes" [ 11 ]. Prócz tego obszerniejsze dzieło natury ogólniejszej pt. "Les grandeurs de Marie dapres les ecrivains de l’ecole française" wydał w roku 1936 A. Molien [ 12 ]. Jedną też z nowszych prac jest "lImmaculée Vierge, Mere de Dieu" wydane przez "Maison de la Bonne Presse" w Paryżu [ 13 ].
Ja jeszcze nic do przesłania nie mam. Zresztą, głębiej się w tej sprawie zajdzie kolanami niż mózgiem.
Życzę pomyślnego złożenia solemnych ślubów i jeszcze pomyślniejszego wytrwania w ich zachowaniu, aż do śmierci.
Niech Niepokalana Was wszystkich ma w swojej matczynej opiece i jednoczy coraz bardziej ze swoim Jezusem.
W św. O. Franciszku
Wasz
[br. Maksymilian M-a Kolbe]
[ 1 ] A. Krechowiecki, Niepokalana Bogarodzica Maryja w świetle Ewangelii i Ojców Kościoła, t. I-II, Lwów 1904.
[ 2 ] E. Crapez, Chwalebna Katarzyna Labouré, córka Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo (1806-1876), tłum. z franc., Warszawa 1913.
[ 3 ] R. M. de la Broise TJ, Najświętsza Maria Panna, oprac. J. Andrasz TJ, Kraków [1925].
[ 4 ] K. Marchet, Cudowny żywot Bernadetty, jasnowidzącej z Lourdes, tłum. I. Platerówna, Kraków 1935.
[ 5 ] Nawrócenie Marii Alfonsa Ratisbonna, tłum. z franc. i wydał I. Wróblewski, Sandomierz 1922.
[ 6 ] D. J. Mercier, Wszechpośrednictwo Najświętszej Panny, tłum. z franc. o. J. Woroniecki OP, Warszawa 1928.
[ 7 ] E. Campana, Maria nel dogma cattolico, Torino 1928.
[ 8 ] R. P. H. Petitot OP, Histoire exacte des Apparitions de Notre Dame de Lourdes à Bernadette, Paris 1935.
[ 9 ] L. J. M. Cros TJ, Histoire de Notre-Dame de Lourdes d’après les documents et les témoins, t. I-III, Paris 1925-1926.
[ 10 ] H. Lasserre, Les episodes miraculeux de Lourdes, Paris 1882.
[ 11 ] J. B. Estrade, Les apparitions de Lourdes. Souvenirs d’un témoin, Tours 1899.
[ 12 ] A. Molien, Les grandeurs de Marie d’après les écrivains de l’école française. Les meilleurs textes recueillis par... prêtre de l’Oratoire, Paris 1936.
[ 13 ] L’Immaculée Vierge Mère de Dieu. L’Histoire et la doctrine empruntées aux meilleurs auteurs spirituels, Paris 1933.
Komentarz
768
Do Kamili Dybowskiej
Niepokalanów, 28 II 1940
Wohlgeborene Frau
Als ich im Lager Amtitz interniert wurde, hatte ich das Glück, den Sohn Wohlgeborener Frau zu erkennen. Er war dort als Kompanie-Kommandant, welchem ich mit einigen Zehntern Ordensbrüder unterlegen war. Er erstaunte uns mit seiner hohen Kultur und seinem tiefen Gerechtigkeitsgefühl.
Ich weiss nicht, wo Er jetzt seinen Aufenthalt hat, darum möchte ich Ihm durch Sie, Wohlgeborene Frau, für alles herzlichen Dank schicken und verkündigen, dass wir alle nach 3 Wochen, die wir noch in Schildberg waren, den 9 Dezember glücklich nach unserem Kloster gekommen sind.
Die Unbefleckte Jungfrau Maria möge für alles vergelten.
P. Maximilian M-a Kolbe
[Adres] Wohlgeborene Frau | Kamilla Dybowska | Berlin N. 31 Lortzingstr. 40
[Przekład polski]
Wielmożna Pani
W czasie mego pobytu w obozie dla internowanych w Amtitz miałem szczęście poznać syna Wielmożnej Pani [ 1 ]. Był tam komendantem kompanii, któremu wraz z kilkudziesięcioma braćmi zakonnymi byłem podległy. Zadziwił on nas swą wysoką kulturą i głębokim poczuciem sprawiedliwości.
Nie wiem, gdzie on się obecnie znajduje, dlatego chciałbym przesłać mu przez Wielmożną Panią serdeczne podziękowanie za wszystko i zawiadomić, że po 3 tygodniach pobytu w Ostrzeszowie, dnia 9 grudnia przybyliśmy wszyscy szczęśliwie do klasztoru [ 2 ].
Niech Niepokalana Dziewica Maryja za wszystko wynagrodzi.
O. Maksymilian M-a Kolbe
[ 1 ] Komendant kompanii, Alfons Stratmann, był zięciem pani Dybowskiej.
[ 2 ] Zob. Pisma, 767, przyp. 2.
768a
Do o. Petru Iosif Pala
[Przekład polski]
Maryja!
Drogi Ojcze,
Otrzymałem książkę "Notitiae" Prowincji rumuńskiej [ 1 ]. Cieszę się, że sprawa Niepokalanej coraz bardziej rozwija się również w Rumunii. Jestem po trzymiesięcznym internowaniu w Niemczech [ 2 ]; powróciłem właśnie po święcie Niepokalanej. Uwolniony w samo święto.
Serdeczne pozdrowienia dla wszystkich znajomych
br. Maksymilian
[ 1 ] "Notitiae" - to wiadomości z prowincji rumuńskiej OO. Franciszkanów, ukazujące się w formie rocznika - zob. Pisma, 556, przyp. 2.
[ 2 ] Zob. Pisma, 767, przyp. 2.
768b
Do o. Samuela Rosenbaigera
Niepokalanów, 16 III 1940
Maryja
Drogi Ojcze!
Pocztówkę otrzymałem - Bóg zapłać. Po trzymiesięcznym internowaniu z grupką około 30 braci, którzy pozostali [wcześniej] dla obsługi kaplicy i służenia żywnością i odzieżą tym, co uchodzili przed linią bojową lub powracali po przejściu tej linii,w dzień Niepokalanego Poczęcia zostaliśmy zwolnieni, a nazajutrz dostali się na powrót do klasztoru. Był też razem o. wikary Pius [ 1 ].
Dzięki Niepokalanej misjonarzujemy modlitwą, przykładem i pracą.
br. Maksymilian M. Kolbe
[Dopisek] "Kishi" nie przychodzi; ostatni numer był z września [ 2 ].
[Adres] Przewielebny Ojciec Gwardian | O. Mgr Samuel Rosenbaiger | Mugenzai Seibo no Kishi | Nagasaki | Hongochi Machi 196 | Japan - Nippon Asia - via Siberia
[Stempel pocztowy] Teresin k. Sochacz. 17 III 40
[Nadawca] Klasztor OO. Franciszkanów | Poczt. Teresin k. Soch. | Niepokalanów | Generalgouvernement - Polen
[ 1 ] Bł. Pius Bartosik.
[ 2 ] W oryginale wyraz "wrzesień" napisany znakiem japońskim.
772
Do o. Samuela Rosenbaigera
[Niepokalanów, 22 IV 1940] [ 1 ]
Maryja!
Drogi Ojcze!
Serdeczne "Bóg zapłać" za pocztówkę z wiadomościami. Kto komisarzem, a kto gwardianem?
Niepokalana przeprowadziła sprawę Komisariatu [ 2 ] mimo wszelkich obaw ludzkich. Będzie też czuwać i nadal.
Otrzymałem też zapytanie od Ojca z Czerwonego Krzyża [ 3 ].
U nas Niepokalana miłościwą ręką prowadzi swe sprawy naprzód. Pracujemy dla Niej przez dobroczynność materialną w formie pomocy ślusarskiej, stolarskiej, sanitarnej itd.
"Rycerz" jeszcze nie wychodzi. Jeszcze nie ma zezwolenia. Ale Niepokalana ma w tym swe zamiary.
Z prośbą o modlitwę
br. Maksymilian
[Adres] Przew[ielebny] O. Gwardian | O. Samuel Rosenbaiger | Roma | Ss. Apostoli 51 | Italia
[ 1 ] Data przyjęta na podstawie dopisku na odpisie sekretarza osobistego św. Maksymiliana, br. Rufina Majdana.
[ 2 ] Komisariat w Nagasaki (jednostka administracyjna zakonu na etapie przejściowym przed utworzeniem prowincji) został doraźnie ustanowiony 1 V 1940. Komisarzem został o. Samuel Rosenbaiger, zastępcą komisarza o. Mieczysław Mirochna, a gwardianem Mugenzai no Sono o. Donat Gościński. Na stałe komisariat erygowano w 1966 r. (zob. "Comm. Ord." 63 [1966] 246), a prowincję japońską 16 VII 1969 (zob. "Comm. Ord." 66 [1969] 107-108).
[ 3 ] Podczas internowania św. Maksymiliana (zob. Pisma, 767, przyp. 2) o. Samuel Rosenbaiger poszukiwał go przez Czerwony Krzyż - zob. Pisma, 781a.
774
List okólny do braci przebywających poza Niepokalanowem
Niepokalanów, 21 V 1940
Maryja!
Drogie Dzieci!
Już szereg miesięcy upłynęło od czasu, jak w rozmaite strony z woli Niepokalanej rozeszli się bracia [ 1 ]. Gdziekolwiek jednak znajdzie się dusza, co Niepokalaną naprawdę serdecznie kocha, to i miłość swą ku Niej przelewa na otoczenie, czyli zdobywa dla Niej coraz liczniejsze dusze i to coraz to doskonalej.
Obecnie zazielenił się miesiąc Matki Bożej. Nie wszyscy z Was mają możność uczestniczyć w tak drogich sercu nabożeństwach majowych, lecz gdzie miłość ku Niej - tam nabożeństwo serca wewnętrzne, istotne.
Starajmy się nie ustawać w misjonarzowaniu pozyskiwania dla Niej serc. Módlmy się, by Jej królowanie w duszach rozszerzało się, ofiarujmy w tym celu nasze utrapienia i przykrości i starajmy się, by przede wszystkim Ona z nas zadowolona była. - To osiągniemy, jeżeli sumienie nasze będzie zawsze czyste. Strzeżmy czujnie niepokalanej czystości sumienia i w razie jego skalania starajmy się jak najprędzej o oczyszczenie.
Jeden akt miłości doskonałej odradza duszę; używajmy często tego środka. W praktyce to nie tak trudne, bo istotą tego aktu - to miłość ofiarna; starać się sprawić Jej przyjemność naszym kosztem, nie ze względu na nagrodę czy karę.
Drogie Dzieci! Wiem, że tęsknicie za zwyczajną atmosferą klasztorną, ale pocieszajmy się nadzieją, że obecne warunki wyjątkowe nie będą trwać zawsze i wybije godzina, kiedy znowu pokój nastanie i każdy powróci do dawnej pracy dla sprawy Niepokalanej w duszach. - Zresztą i teraz ta misja trwa, chociaż w innej formie i w innych warunkach.
Ile dusz dziękować będzie Niepokalanej (i... Wam) przez całą wieczność, że właśnie z powodu obecnego rozproszenia miały sposobność z Wami się spotkać i do Niepokalanej Matki dusz zbliżyć.
Więc módlmy się, znośmy krzyżyki, bardzo miłujmy dusze wszystkich bez wyjątku bliźnich, przyjaciół i nieprzyjaciół i ufajmy, a to wszystko w tym celu, by Ona stała się jak najprędzej Królową wszystkich i każdego z osobna po całym świecie.
Wasz
br. Maksymilian M-a Kolbe
Trochę wiadomości [ 2 ]
Celem Niepokalanowa, jak wiemy, jest szerzenie czci i miłości ku Niepokalanej i pociąganie ku Niej dusz. Dawniej czyniliśmy to przeważnie za pomocą prasy, obecnie specjalną uwagę zwrócono na modlitwę, pracę rąk, wytwórczość i dobroczynność.
Zaraz po powrocie o. g[wardiana] i o. w[ikarego] [ 3 ] i braci spod Berlina w dniu 9 grudnia ub.r. powstała nieustanna adoracja Najświętszego Sakramentu. Najpierw po dwóch, a obecnie po czterech braci stale adoruje Boskiego Więźnia Miłości, zmieniając się co pół godziny. Jest to najważniejsza czynność chwili obecnej.
Po wojnie wytworzyły się nowe warunki i różne potrzeby, toteż Niepokalanów w wielu wypadkach stara się przyjść z pomocą ludności okolicznych wiosek, dworom i folwarkom.
Rozpoczęta jeszcze przed wojną działalność naszej Infirmerii prowadzona jest bez przerwy w dalszym ciągu, z tą tylko różnicą, że po wojnie frekwencja zwiększyła się bardzo znacznie i w obecnym czasie dziennie udziela się porad i pomocy różnego rodzaju przeciętnie 60 do 70 osobom, apteczka przygotowuje codziennie lekarstwa mniej więcej dla 20 osób. W szpitaliku dla osób świeckich, mieszczącym się nad kuchnia nowego refektarza, leży około 30 chorych. Są to przeważnie wysiedleni, których również nasza infirmeria obsługuje.
Wiosna, czas obróbki pól, zasiewów itp., a jeśli kiedy, to w obecnych czasach przede wszystkim trzeba się troszczyć, by nie zabrakło chleba, by się zaopatrzyć w inne potrzebne produkty. Toteż dział mechaniczny przez całą prawie zimę pracował i dotąd pracuje nad narzędziami rolniczymi różnych dworów i gospodarzy. Oto niektóre szczegóły z pracy tego działu: wyremontowano gruntownie 3 siewniki, 1 traktor, 2 kieraty, 2 sieczkarnie, 1 motocykl, 7 rowerów. Wykonano okucie nowej wialni i jedną wialnię wyreperowano. W naprawie znajdują się obecnie 3 młocarnie i 2 żniwiarki. Prace zaległe do wykonania: 7 młocarni, 6 kieratów, 1 sieczkarnia i nowa wialnia. Do gruntownej reperacji 3 siewniki. Oto grubszy zarys prac działu mechanicznego. Trudno wszystko dokładnie ująć w cyfry, ponieważ liczba tych prac ciągle wzrasta.
Stolarnia w ostatnim czasie wykonała: 15 stołów, 27 ław, 7 stołków - dla wysiedlonych. Dla Sochaczewa 12 stołów, 17 ław z oparciem, 48 taboretów. A że w Niepokalanowie są również wysiedleni w liczbie około 1500 i to przeważnie starzy lub dzieci, więc zdarzają się i wypadki śmierci. Na wykonanie czeka 2000 skrzyń na jaja dla "Rolnika" w Sochaczewie, 7 kajaków dla Wydziału Drogowego itp.
Krawczarnia szyje nowe ubrania, wykonuje przeróbki itp. Szewczarnia zrobiła kilka par nowych butów, nareperowała około 200 par różnego obuwia, oczywiście wszystko za furtę.
Bracia prowadzą kuchnię i przygotowują śniadania, obiady i kolacje dla około 1500 ludzi wysiedlonych. Piekarnia wypieka codziennie dla nich chleb, wysiedleni zajmują następujące budynki: Kwadrat, "COP", Nowicjat, Internat i Ekspedycja. Każdy blok ma 2 braci, którzy się opiekują ludźmi.
Konieczność zmusiła nas również do wytwarzania figurek Niepokalanej. Pracą tą kieruje br. Teofil [ 4 ], pomaga br. Felicissimus [ 5 ].
Ogród nie pracuje już tyle dla ludzi, choć w miarę możności użyczamy też flanców kapusty, pomidorów oraz nasion ogórków itp., ale pracy w nim dużo, bo wykorzystuje się każdy skrawek ziemi pod ziemniaki i inne warzywa.
Oto pobieżny obraz obecnych zajęć. Pracy jest ponad siły, gdy się zważy, że jest nas tylko 1/4 dawnej liczby. Dużo prac już się nie przyjmuje z powodu braku rąk. I tak nie przyjmuje się już reperacji obuwia, zegarków, choć napływ wielki. Br. Salezy [ 6 ] sam nareperował przeszło 60 zegarków, lecz musi iść do innej pilniejszej pracy w dziale mechanicznym, gdzie tworzą się po prostu ogonki zaległych maszyn i narządzi rolniczych.
Ale dzięki Niepokalanej i za to, co jest. Do tej pory bardzo odczuwamy Jej opiekę.
W czasie wojny przenieśli się do wieczności następujący bracia: br. Amatus [ 7 ] rozstrzelany przez wojsko we wrześniu ub.r., br. Bonfiliusz [ 8 ] zmarł na gruźlicę w Sanatorium w Otwocku, br. Cyryl [ 9 ] zmarł na gruźlicę w Niepokalanowie z początkiem kwietnia br. i br. Rodrycjusz [ 10 ] zmarł u rodziców na zapalenie płuc. Za dusze zmarłych współbraci stosownie do Konstytucji należy odmówić po 2 koronki franciszkańskie [ 11 ]. W konwencie warszawskim zmarł na tyfus br. Sylwester Wojsław, profes solemny. W Łagiewnikach zginął od bomby w czasie wojny o. Juliusz Gordon. Za nich należy odmówić po 1 koronce.
Podczas działań wojennych padły na Niepokalanów 4 bomby mniejszego kalibru. Trzy nie wyrządziły większej szkody, a jedna trafiła w nową furtę i zniszczyła sam środek budynku. Ofiar w ludziach na szczęście nie było.
Dział Instalacyjny zainstalował na stacji w Szymanowie światło elektryczne, gdzie dostarczamy prądu. Elektrownia dostarcza prądu wszystkim blokom i sypialniom wysiedlonych.
Starym zwyczajem na dziedzińcu Niepokalanowa, u stóp ładnie oświetlonej figury Niepokalanej, wieczorem bracia grają i śpiewają pieśni maryjne.
Nabożeństwa majowe odprawiane są o godz. 7 wieczorem. W czasie tych nabożeństw o. wikary wygłasza ładnie opracowany wykład aktu poświęcenia się Niepokalanej.
W kwietniu otrzymaliśmy wiadomość, że klasztor nasz Mugenzai no Sono w Japonii, został mianowany Komisariatem. Komisarzem został o. Samuel, zastępcą o. Mieczysław, a gwardianem o. Donat [ 12 ].
Od grudnia ub.r. robiliśmy starania o wydawanie "Rycerza Niepokalanej", lecz do tej pory pozwolenia jeszcze nie mamy.
W styczniu br. otrzymał święcenia kapłańskie z rąk J. E. Ks. Arcybiskupa Galla w Warszawie, o. Ludwik Kim, Koreańczyk.
O. Jubilat [ 13 ] mimo późnego wieku (blisko 80 lat) całą wojnę przetrwał w Warszawie i obecnie nadal przebywa w Niepokalanowie.
[O. Maksymilian M-a Kolbe]
[ 1 ] Zob. Pisma, 765, przyp. 3.
[ 2 ] Tekst zredagowany przez br. sekretarza, Rufina Majdana, a skorygowany i zaaprobowany przez św. Maksymiliana, więc jego udział w redakcji listu jest bezsporny.
[ 3 ] Bł. Pius Bartosik.
[ 4 ] Br. Teofil Zimnoch.
[ 5 ] Br. Fellicissimus Sztyk.
[ 6 ] Br. Salezy Mikołajczyk.
[ 7 ] Br. Amatus Robak.
[ 8 ] Br. Bonfiliusz Palmąka.
[ 9 ] Br. Cyryl Zaręba.
[ 10 ] Br. Rodrycjusz Skorupski.
[ 11 ] Zob. Konstytucje z 1932 r., nr 267.
[ 12 ] Zob. Pisma, 772.
[ 13 ] O. Szymon Łaś.
774a
Do o. Bedy Hessa, generała zakonu
Niepokalanów, 25 V 1940
[Przekład polski]
J[ezus] M[aryja] J[ózef] F[ranciszek]
Najprzewielebniejszy Ojcze Generale!
Nie mam wątpliwości, że zechce Ojciec przyjąć od Niepokalanowa kilka słów życzeń z okazji swoich imienin.
Jesteśmy tu zaledwie jedną trzecią poprzedniej [liczby], lecz razem z innymi Braćmi, którzy [rozrzuceni] po najrozmaitszych okolicach nie mogli jeszcze wrócić do macierzystego klasztoru, aż do tych, co wygnani pracują na dalekiej Syberii, przesyłamy Ojcu najserdeczniejsze życzenia jak najobfitszego błogosławieństwa dobrego Boga przez Niepokalaną Pośredniczkę wszelkiej łaski.
Niech nas Ojciec pobłogosławi
br. Maksymilian M. Kolbe
Ależ to jest piękne...
777
List okólny do braci przebywających poza Niepokalanowem
Niepokalanów, 16 VII 1940
Maryja!
Drogie moje Dzieci,
Tym razem podaję Wam nieco urywków z niektórych listów braci:
... bardzo mi smutno za Wami i za kochanym naszym Niepokalanowem, ale Niepokalana tym się wszystkim opiekuje. Nie wiem, czy ten list dojdzie do Was, czy go otrzymacie, a jeżeli dostaniecie, to proszę mi odpisać. Nie będę pisał dużo, bo nie wiem, czy z nas ktoś tam jest w naszym kochanym ubogim Miasteczku Niepokalanej...
... Dotarła do nas wiadomość, że Niepokalanów już jest czynny; czy to jest zgodne z prawdą? Bo "jako jeleń pragnie do źródeł wodnych, tak serca nasze tęsknią" [por. Ps 41,2] do życia klasztornego. Bardzo prosimy o wiadomość w tej sprawie. prosimy o modlitwę do Niepokalanej, by i nas, swoje dzieci, sprowadziła do ogródka swego.
Cześć Niepokalanej!
... Chociażby nas dzieliły kraje, morza, oceany, to jednak serca i dusze nasze byłyby i wtedy złączone wspólnym celem każdego człowieka, ideą i celem Milicji Niepokalanej.
... Odczuwam cierpienie z powodu, że nie jestem razem w opłotkach grodu Niepokalanej.
Im dłużej przebywam poza klasztorem, tym więcej go kocham, tym bardziej tęsknię do niego. Teraz dopiero widzę i sercem czuje, że tam jest królestwo Niepokalanej A stamtąd słodka Jej opieka napełnia duszę mą pokojem. Nadzieją i miłością w Niej żyję. Mino woli budzi się w człowieku jakaś młodość, jakieś życie, świeżość i wesołość wstępuje promienna i pogodna, która tak mile nastraja duszę i podnosi ją wysoko do celu. Zdarza się nieraz, że zapał stygnie, praca duchowa staje się cięższa, że aż się lękam czasem swej nieudolności, że tak mi brak odwagi do pełnienia cnót...
Przepraszam bardzo, że tak długo nie pisałem. Nie, wiedziałem, czy są w Niepokalanowie bracia. Dowiedziałem się dzisiaj w mieście. Ucieszyłem się bardzo i składam serdeczne dzięki Maryi Niepokalanej, że zachowała swój gród. Przyszedłbym tam bardzo chętnie, choćby pieszo, ale nie wiem, czy można. Może będzie Ojciec Gwardian łaskaw mi napisać, bo mi bardzo tęskno.
... Obecnie jestem u rodziców. Czuję się zdrowo i dobrze. Tylko tęskno mi bardzo za dawną placówką - po prostu jak dziecko do piersi matki, gdy jest [jej] pozbawione.
W tych stronach jest więcej braci naszych, którzy w każdej chwili pragnęliby się tam dostać.
... stale dręczy mnie myśl, że nie tu moje miejsce (tj. gdzie się obecnie znajduję), lecz już powinienem być w Zagrodzie Niepokalanej. Tęsknota tu czasem jest tak wielka, że bez łez się nie obejdzie, ale widocznie Niepokalana te trudności nasuwa, by się mocje powołanie ugruntowało jeszcze bardziej. Ufam, iż pod Jej opieką wszystkie te trudności z łatwością pokonam i przyjdzie chwila, kiedy u Jej stóp w zaciszu klasztornym będę mógł się swobodnie pomodlić...
... Teraz jak sobie przypomnę o kochanym Niepokalanowie, to jednym tchem bym tam chciał być, wyrwać się z tego światowego więzienia, chociaż po ludzku - jak to zazwyczaj ludzie mówią - klasztory nazywają więzieniami. Więzieniami, o jak oni się grubo mylą. O gdyby spróbowali chociaż miesiąc czasu w klasztorze, to by nie chcieli już wyjść z tego kochanego więzienia miłości...
... mamusia podaje mi list z klasztoru. Oczom własnym nie wierzyłem, dopiero po przeczytaniu pierwszych wyrazów: Maryja i Drogie Dzieci, upewniłem się, że to nie złudzenie, ale rzeczywistość.
Czym dla mnie ten list, tego wyrazić nie potrafię, ale to wiem, że przyniósł mi nowe siły do codziennej walki, ożywił miłość i wdzięczność ku Matce Najświętszej za tyle wprost cudownej opieki, zwłaszcza w czasie wojny - zamknie usta tym, którzy w jakikolwiek sposób chcieli złamać wiarę moją w powrót do dawnego trybu życia. Z listu tego poznaję, że naprawdę służyliśmy Bogu, nie dla własnej korzyści i niczym dla nas trud i poświęcenie, byle tylko pozyskać dusze dla Niepokalanej, by miłość ku Niej rozszerzać po całym świecie...
... Gdym tylko otrzymał ten list, zaraz go otworzyłem i byłem pewny, że to jest jakie zaświadczenie lub przepustka na powrót do Zagrody Niepokalanej. Serce biło mi z radości i płaczu. Spoglądam i czytam tytuł "Drogie Dzieci" i podpis Przew[ielebnego] O. Gwardiana. Spokój mnie ogarnia; wyobraźnia przedstawia mi Najukochańszego O. Gwardiana, jak stoi przede mną, opuszczonym przez rodziców, siostry i braci, pocieszając mnie na sercu i duszy. Od tej chwili ogarnia mnie jeszcze większa tęsknota za Zagrodą Niepokalanej. Co za szczęście macie, Kochani Bracia, że możecie tak razem pracować dla Niepokalanej i być codziennie na nabożeństwie i adoracji Najświętszego Sakramentu...
Tęsknię za Zagrodą Niepokalanej, gdzie się czułem tak szczęśliwy...
cdn
... jestem zdrów, lecz w tęsknocie za macierzystym gniazdem...
... Zważam również na warunki życiowe tej placówki, ale to mnie nie odstrasza... ... Pragnę tam pracować i cierpieć razem z Wami dla Niepokalanej, o co też zawsze Ją proszę...
... Bardzo cierpię, lecz cieszę się, że mogę cierpieć dla Maryi. Obudziła się i wielka tęsknota serca mego do Niepokalanowa. Często o nim myślę i duszą w nim przebywam, prosząc Niepokalaną o siłę i ufam, ufam, marząc o owym wielkim i szczęśliwym dniu powrotu, abym zamknąwszy się świętą klauzurą, mógł nadal żyć dla Maryi...
Jak wiele byłoby do powiedzenia, gdybym nie wiedział, że Przewielebny Ojciec Gwardian wie dobrze, jakie uczucia tęsknoty towarzyszą każdemu prawdziwemu zakonnikowi, kto z jakichkolwiek przyczyn znalazł się poza murami klasztoru.
... piszę list do Ojca Gwardiana - piszę jak dziecko do kochającego Ojca. Rodzinę przez śluby prawie opuściłem, Tatuś nie żyje, to któż mi Tatusia zastąpi, jeśli nie Ojciec Gwardian. Więc piszę z całą szczerością - nie patrząc na styl, lecz na miłość i serce, jak dziecko rozłączone od Ojca a pragnące się z nim zobaczyć i miłością połączyć. Przyznam się, że w sercu jest smutek, w oczach łzy...
... Słuszne było powiedzenie Ojca Gwardiana na jednej konferencji, "że zakonnik czuje się na świecie, jak ryba bez wody" [ 1 ] - doświadczam tego, Nie ma Komunii św. codziennie, a dusza nie ma już tego pokarmu, natomiast ciało się więcej leni, a co najgorsze to stałe obcowanie z ludźmi.
U Mamusi mam wszystko co konieczne. Choć Mama bardzo mnie kocha i cieszy [się], iż tak piękny stan sobie wybrałem - czuję się w domu bardzo źle, chciałbym jak najprędzej wyjechać.
... Więc bardzo chętnie, o ile możliwe, pragnę przybyć do klasztoru bez względu, jakie mogą być warunki - gotowy na wszystko dla Maryi. Chcę do śmierci Niepokalaną [kochać] i być Jej choć może niegodnym sługą, ale zawsze nieodwołalnie Jej służyć i cierpieć. Bo cóż, że ciało marnieje, ale dusza pięknieje i rośnie dla Tej, której jest własnością. Przyznam się szczerze: wolę w klasztorze kawałek czarnego chleba, niż w świecie między ludźmi mieć wszystko, bo tam ciało rośnie, a dusza maleje.
W klasztorze jest więcej zapewniona dusza. Zawsze posłuszeństwo i lepiej zachowa się śluby, zwłaszcza czystość. - Pragnę dlatego przyjechać choćby zaraz. Słodu, chłodu oraz cierpienia się nie boję - bo to dla Maryi - owszem pragnę. Pragnę dalej realizować całkowicie: "abym w Twoich Niepokalanych i najmiłościwszych rękach stał się użytecznym narzędziem..." [ z aktu poświęcenia się Niepokalanej ]
... Czuję się dobrze, choć czasem bardzo mi się dłuży i przykrzy za Niepokalanowem...
... Staram się być tym teraz, czym byłem pierwej i z utęsknieniem wyczekuję cnej chwili, tego "przyjeżdżaj", by znów stanąć do pracy dla Niej, lecz ze zdwojoną siłą i świeżą gorliwością.
Codziennie polecam naszej Mamusi Przew[ielebnego] O. Gwardiana i braci obecnych już w Niepokalanowie, jak i tych, co są poza jego opłotkami...
... Jestem po ślubach czasowych, dlatego też pragnę natychmiast wracać z powrotem do klasztoru...
Tęsknota za zaciszem klasztornym sprawia mi ból niewymowny, brak zakonnego towarzystwa, zakonnej rozmowy, jest bólem bardzo dojmującym. Nie mam blisko nikogo z moich współbraci zakonnych, przed którymi mógłbym się wyżalić, wspólnie pocieszyć, wzajemnie się zachęcić do ochotniejszego znoszenia tych cierpień moralnych. Bo cierpienia fizyczne są niczym w porównaniu z tymi, które przezywam...
... Życie zakonne wśród świata, który ze wszech stron usiłuje wcisnąć się do duszy zakonnika, jest pod tym względem ciężkie i budzi wielką tęsknotę za klasztorem...
... Z utęsknieniem oczekuję tej chwili, w której na nowo ukryję się za klauzurą...
... Co do warunków duchowych to jest ciężko, zupełnie brak pokarmu duchowego, inne otoczenie - jednym słowem: jest ciężko. Nie mogę się doczekać, kiedy się to wreszcie wszystko skończy, ale zgadzam się z Wolą Bożą.
cdn
... Zdecydowałem się na wszystko i powrócić do Niepokalanowa, bo głód, zimno i męczeństwo można otrzymać wszędzie... Dusza moja pragnie już być w tym raju, gdzie się tyle lat pracowało, żeby otrzymać nawet palmę męczeństwa...
... Jeszcze jest czas wojenny i w każdej chwili mogą nas rozpędzić, albo zabrać do niewoli, ale któż by się obawiał cierpieć dla sprawy Niepokalanej tutaj na ziemi? Wszak jeszcze za mało cierpiałem dla Ciebie, Matuchno moja! pragnę więc z miłości ku Tobie coś cierpieć, przyjmij mnie do swego grona. Jeszcze raz proszę najpokorniej o przychylną odpowiedź, jeśli jest wola Niepokalanej.
... Rozproszyliśmy się wszyscy, jak ten liść jesienny pod tchnieniem wiatru, na wszystkie strony, jakeśmy ze wszystkich stron przyszli...
... Materialny byt mam tu zapewniony, jednym słowem: nam dobrze. Lecz co z duchem się stanie? Niestety, czuje się, jak on stopniowo zamiera. Tak trudno, bardzo trudno, zakonnikowi żyć na świecie...
Przewielebny Ojciec Gwardian zwykł często powtarzać, żeby za furtą bracia prowadzili misje. - Jak zdołałem zauważyć, to jedni rzeczywiście starają się prowadzić misje - własnym życiem, powiedzieć jednak muszę z bólem, że są i tacy, którzy swym życiem nie dają przykładu ludziom świeckim, lecz zgorszenie. Smutne to i przykre, ale prawdziwe. Powód zasadniczy - według mego zdania i zaobserwowania jest taki, że dany zakonnik nie był dobrym zakonnikiem w Niepokalanowie. Jak wyszedł poza furtę, zaczął się zaniedbywać w modlitwie i medytacji i powoli zobojętniał prawie zupełnie, że go klasztor wcale nie ciągnie, a co gorsza, zaczyna mniej zwracać uwagę na śluby i regułę zakonną. Chcę tu zaznaczyć i podkreślić, że modlitwa za braci poza Niepokalanowem jest bardzo potrzebna. Ci bracia, którzy adorują, powinni za swych współbraci dużo a dobrze się modlić. Im daje Bóg łaskę przebywania w klasztorze, gdzie można się dużo modlić. Inni tej łaski nie mają, a w dodatku, narażeni są na wpływy świata. Niechże więc mieszkańcy klasztoru modlą się za współbraci mieszkańców w świecie...
... Niech kto co chce mówi, że i poza klasztorem zakonnik może być dobrym zakonnikiem - to jednak ja na podstawie obserwacji mam zupełnie inne przekonanie w tej sprawie. Czy zakonnik świątobliwy, czy mniej świątobliwy, czy chce, czy nie chce, świat urabia go powoli na swój sposób, jeśli wśród niego przebywa.
... Wolę w klasztorze gotowy być na wszystko i zjeść raz na dzień, a nawet umrzeć z głodu, niż poza klasztorem mieć wszystkiego pod dostatkiem. - Proszę się nie dziwić moim zapatrywaniom, ale ja wychodzę z tego założenia, że ślubowałem Bogu a nie ludziom i muszę co do joty wszystko zachować. A w klasztorze daleko łatwiej zachować śluby niż poza klasztorem...
Wierzę, iż te wynurzenia są szczere. Wie o tym też Niepokalana.
Kto więc, spytacie, może już powrócić?
Kto gotów dla Niepokalanej na wszystko, chociażby nawet przyszło złożyć Jej życie swoje w ofierze, bo jeszcze w Europie krew się leje i trudno wiedzieć, co się wydarzyć może. Wprawdzie w akcie poświęcenia Niepokalanej powtarzamy, by czyniła z nami, "cokolwiek Jej się podoba", i nie chodzi o to, by nie odczuwać obaw, ale by na Niej tylko polegać, i modlić się o potrzebne siły, ale "że ciało mdłe" [Mt 26,41, Mk 14,38], nie zawsze nadąża za duchem, stąd mógłby się czasem komu zdarzyć żal, że się nie uchylił od cierpienia.
Dlatego ten niezbędny warunek.
Następnie co do aspirantów nie mam jeszcze z Prowincjałatu ogólnego upoważnienia do przyjmowania powracających. Lecz załatwia się poszczególne wypadki osobno.
Wielu też braci znajduje się poza kordonami granic i na próżno usiłują do Niepokalanowa się przedostać - tym nie pozostaje nic innego, jak modlić się, starać się, ale nie trapić się, bo i w tym jest Wola Boża, Wola Niepokalanej. Może i w tych stronach życiem swym mają głosić chwałę Niepokalanej. Jeżeli ze swej strony starać się będą o ile możności nie zaniedbywać się i w praktykach zakonnych, mogą być spokojni, że i Niepokalana nie zapomni o nich, czule się nimi opiekować i nad postępem duszy czuwać będzie, tak że i sami żadnego uszczerbku nie poniosą, i drugim do zbliżenia się do Niej dopomogą.
Chociaż więc nie ma ścisłego obowiązku, to jednak każdy, kto gotów na wszystko i na stałe pragnie powrócić, może to już uczynić. Dobrze by było przedtem dać znać o sobie listownie.
Wasz
br. Maksymilian M-a Kolbe
cdn.
Nieco wieści z Niepokalanowa [ 3 ]
Ponieważ nie wszyscy mieli możność otrzymać list poprzedni z wiadomościami, pokrótce i co w nim było powtórzę.
Braci obecnie jest zaledwie część trzecia z ogólnej liczby poprzedniej - około osiemset mieszkańców Niepokalanowa. Kwadrat, Odzieżowy ("COP"), Nowicjat, M[ałe] S[eminarium] M[isyjne] zamieszkują jeszcze wychodźcy, którzy jednak powoli się już rozjeżdżają. Z liczby 1500 pozostała zaledwie połowa. Są to Volksdeutsche; poprzednio było 2000 Polaków i 1500 Żydów. Gdy pozostali w Niepokalanowie bracia w liczbie około 30, którzy obsługiwali kaplicę i służyli uciekinierom pożywieniem, odzieżą i pomocą sanitarną, zostali wraz z o. gwardianem i o. wikarym [ 4 ] wywiezieni do Niemiec, tylko 3 wówczas braci pozostawiono do obsługi rannych w szpitaliku.
Od czasu zwolnienia wywiezionych w dzień Niepokalanego Poczęcia ruszył motor, światło elektryczne zabłysło po lokalach i ulicach klasztoru, a i w sercach rozbudził się na nowo zapał do dalszej wspólnej pracy nad pozyskiwaniem wszystkich po całej kuli ziemskiej dla Królowej nie tylko nieba ale i ziemi - Niepokalanej.
Wprawdzie i osobno każda Jej oddana dusza i inne bratnie dusze do Niej pociągnąć może, ale jako zakonnicy mamy prawo i obowiązek przebywać w klasztorze i wspólnie przez doskonałe praktykowanie ślubów zakonnych i sami się uświęcać i innych do uświęcenia pociągać.
Misja na zewnątrz klasztoru jest dobra i potrzebna, ale nie jest pozbawiona niebezpieczeństwa dla samego misjonarza. Odczuwał to nawet św. Paweł, gdy pisał; "Karcę ciało moje i w niewolę podbijam, bym snadź drugim opowiadając sam nie był odrzuconym" [1 Kor 9,27]. - I doświadczenia ostatnie też w całej pełni prawdę tę poświadczają.
Prasa jeszcze nie ruszyła; brak zezwolenia nawet na "Rycerza" mimo usilnych o to starań. Obecnie ponawiamy starania.
Najwznioślejsza jednak działalność się rozwija, to jest modlitwa. Nawet do poprzednich praktyk przybyła stała adoracja Najświętszego Sakramentu, o czym od dawna się marzyło. Nasamprzód po dwóch, potem po czterech, a teraz po sześciu braci co pół godziny się zmienia przez cały dzień, i tak przez dzień cały nieprzerwany płynie strumień modlitwy, tej największej potęgi we wszechświecie, zdolnej przeobrażać nas i zmieniać oblicze świata.
Druga potężna dźwignia - cierpienie - mniej obecnie czynna, bo infirmeria prawie że pusta.
Do Niepokalanowa niebieskiego przenieśli się: br. Cyryl [ 5 ], skazany już przed wojną przez lekarzy na śmierć; 2) br. Bonfiliusz [ 6 ] w sanatorium w Otwocku, pozostawiając pośród otoczenia po sobie wrażenie wyjątkowo gorliwie spełnionej misji cierpliwości i świętego życia, 3) br. Józef Oblubieniec [ 7 ] powrócił z tyfusem i przykładnie życia dokonał; 4) z Syberii doszła nas wiadomość o śmierci w dzień W[ielkiego] Piątku br. Celestyna Sowy; odnowiła mu się gruźlica, na którą w klasztorze się leczył; 5) br. Amatus [ 8 ] zamieszkał u rodzonej siostry i gdy szedł po mleko dla dzieci, został ujęty przez wkraczające wojska i rozstrzelany; 6) br. Rodrycjusz [ 9 ] w domu rodziców zmarł na zapalenie płuc. - Za tych Niepokalanowian należy zmówić po 2 koronki franciszkańskie. - Poza tym z naszej ziemskiej Prowincji pielgrzymki ziemskiej dokonali ojcowie: Juliusz, Teodor, Anatol i Alojzy [ 10 ], i bracia; Hugolin, Łukasz, Jan Chrzciciel i Sylwester [ 11 ]. - Za tych po jednej koronce w myśl przepisów zakonnych.
cdn.
Działalność nie zmieniła swego zasadniczego charakteru, nie tylko ze względu na cel pozyskania całego świata dla Niepokalanej, ale i co do charakteru ubóstwa, bo i teraz ofiarowujemy wszystkim, którzy o to proszą, bezinteresownie, dobroczynnie naszą pracę i przyjmujemy od wszystkich, którzy chcą z nami współpracować, dobrowolni ofiary; więc nie ma ani przemysłu, ni handlu, ale misja Niepokalanej. - Surowca dostarczają zainteresowani lub jego równoważność w naturze albo w groszach. Chociaż taki system wymiany raczej duchowej, życzliwości i miłości nadnaturalnej, zamiast materialnej jest właściwością raczej nieba, to jednak, o tyle o ile - i na tym materialnym i zmaterializowanym świecie ta roślinka rozwijać się może.
Dawna samowystarczalność wewnętrzna przekroczyła obecnie furtę i obsługuje całą okolicę. Tak więc żywnościowy poza karmieniem ubogich i przechodniów nie tylko kucharzy dla obozu wysiedlonych, ale także wypieka chleb, wyciska olej, służy jarzynami i w tej chwili przygotowuje obszerną przetwórczość mleczną.
Odzieżowy wydaje odzienie, bieliznę i obuwie nędzarzom obdartym, pukającym do furty i wykonuje sporo przyodziewku za furtę. - Utrudnia tu brak surowców.
Sanitarny przyjmuje poza wysiedlonymi jeszcze dziesiątki innych chorych zza furty. Służy im lekami i udaje się też do ich łoża po okolicy. Nawet w klasztorze powstał szpitalik dla świeckich.
Sekretariat MIP-a [ 12 ] usadowił się przy nowej furcie i tam przyjmuje prace na cały Niepokalanów. Liczy średnio 50 interesantów dziennie.
W siódemce [ 13 ] rozwinął się silniej dział fotograficzny i wykonuje do 800 różnych fotografii tygodniowo. - Pracują czasem i ponad 12 godzin na dobę.
Tęgo wygląda i narzędziowy. Zdążył już wynaprawiać sporo narzędzi i maszyn zwłaszcza rolniczych i nie może nadążyć w pracy. W tej chwili na przykład czeka do wykonania 9 młocarni (gruntowny remont), 9 młocarni nowych, 3 młocarnie parowe do remontu, kieratów 8 (do naprawy), 9 do zrobienia nowych, 6 sieczkarni (naprawa), 3 wialnie (nowe), 3 siewniki (remont), 4 traktory (remont), 2 samochody (remont) i wiele innych. - Tak więc montownia zwłaszcza, ślusarnia i tokarnia nieraz zarywają późnymi nocami. - Osobny poddział rowerowy i zegarkowy dopełniają całości.
Przed tartakiem zatrzęsienie kloców do przetarcia. W stolarni praca wytężona i trudno dotrzymać terminów. Betoniarnia tworzy pustaki i kręgi.
Ruszyła rzeźbiarnia, żyje malarski, a około 100 figurek Niepokalanej naszego wyrobu minęło już furtę. I tu zamówienia silnie prześcigają zdolność wytwórczą.
Dołączam nieco ilustracji (10 sztuk).
Z Japonii donoszą, że tamtejszy Niepokalanów został Komisariatem. Komisarzem o. Samuel, zastępcą o. Mieczysław, gwardianem o. Donat [ 14 ]. Dzięki Niepokalanej Jej Mugenzai no Sono otworzyło nową klasę w M[ałym] S[eminarium] M[isyjnym] i osiągnęło już samowystarczalność materialną. Będzie można łatwiej pomyśleć o nowym Niepokalanowie. Może to będzie chiński, może hinduski, albo jeszcze inny? - Módlmy się, by Niepokalana zechciała przyśpieszyć tę chwilę.
Trochę iskierek:
Świeżo mianowany z Rzymu, na miejsce nieobecnego o. Nikodema [ 15 ], nowy o. magister braci nowicjuszów o. Pius [ 16 ] rozpoczyna nowicjat z dniem 7 września.
W sierpniu przypadają śluby solemne 70 braciom, z tych zaledwie 27 zdołało przedostać się do klasztoru.
W Krakowie nowa gromadka kleryków otrzymała święcenia kapłańskie, pośród nich kilku z M[ałego] S[eminarium] M[isyjnego] [ 17 ].
I o. jubilat [ 18 ] mimo podeszłego wieku i br. Kamil [ 19 ] mimo ciężkiej choroby serca i bracia Hilary [ 20 ] i Samuel [ 21 ] mimo wersji, że życie utracili, żyją i przebywają w klasztorze.
Módlmy się, Drogie Dzieci, a módlmy dobrze i każdy dużo - za wszystkich i każdego z osobna, by nikt z nas nie słabł na duszy, nie zeświecczał, ale wszyscy byśmy spełnili w sobie to, co zamierzył Pan Bóg dopuszczając obecne czasy wyjątkowe na świat.
[O. Maksymilian M-a Kolbe]
[ 1 ] Św. Maksymilian w konferencjach do braci w Niepokalanowie przed wrześniem 1939 r. nieraz mówił o wielkiej łasce powołania zakonnego i sposobach apostolstwa wśród ludzi świeckich na wypadek rozsypki, np. 16 III 1938, 7 I 1939 i przy innych okazjach - zob. Konferencje świętego Maksymiliana Marii Kolbego, Niepokalanów 1983, nn. 145, 207.
[ 2 ] Z aktu poświęcenia się Niepokalanej.
[ 3 ] Współredaktorem tekstu był br. sekretarz - por. Pisma, 774, przyp. 2.
[ 4 ] Tj. ze św. Maksymilianem i bł. Piusem Bartosikiem.
[ 5 ] Br. Cyryl Zaręba.
[ 6 ] Br. Bonfiliusz Palmąka.
[ 7 ] Br. Józef Oblubieniec Szymański.
[ 8 ] Br. Amatus Robak.
[ 9 ] Br. Rodrycjusz Skorupski.
[ 10 ] Ojcowie Juliusz Gordon, Teodor Filip, Anatol Gałucha i Alojzy Śmigiel.
[ 11 ] Bracia Hugolin Grodzki, Łukasz Neugebauer, Jan Chrzciciel Stawarz i Sylwester Wojsław.
[ 12 ] MIP, tj. MI na Polskę.
[ 13 ] Tj. w siódmym kierownictwie wewnętrznej organizacji Niepokalanowa, zajmującym się reprodukcją.
[ 14 ] Zob. Pisma, 772, przyp. 2.
[ 15 ] O. Nikodema Szałankiewicza.
[ 16 ] Bł. Pius Bartosik.
[ 17 ] Byli to (według powołania): o. Bogumił Talarek, o. Władysław Ryguła, o. Damian Tyniecki, o. Cezary Baran i o. Stefan Leitholz.
[ 18 ] O. Szymon Łaś.
[ 19 ] Br. Kamil Banaszek.
[ 20 ] Br. Hilary Łysakowski.
[ 21 ] Br. Samuel Piasecki.
778
Do Marii Kolbe
Niepokalanów, 28 VII 1940
J[ezus] M[aryja] J[ózef] F[ranciszek]
Najdroższa Mamo!
Przy okazji posyłam nieco wieści z Niepokalanowa. Jest to drugi list skierowany tym razem do wszystkich braci rozproszonych po świecie [ 1 ].
U nas - dzięki Niepokalanej - jeszcze możliwie. Co jutro przyniesie, nie wiemy [ 2 ]. Ale też wiedzieć nie potrzebujemy. Wystarczy, że Niepokalana o tym wie. Z prośbą o modlitwę
wdzięczny syn
O. Maksymilian M. Kolbe
[Dopisek] Zwracam list od Franusia.
[ 1 ] Zob. Pisma, 777.
[ 2 ] Niepewne wojenne warunki życia skłoniły prowincjała o. Maurycego Madzurka do wszczęcia starań o jurysdykcję terytorialnie nieograniczoną dla św. Maksymiliana i ojców przebywających w Niepokalanowie.
Nie ma tekstu prośby o. Maurycego Madzurka, natomiast w archiwum Kurii Generalnej OO. Franciszkanów (OFMConv) w Rzymie zachował się wniosek generała zakonu, o. Bedy Hessa, przygotowany dla prokuratora generalnego. o. Alessandro Antonellego, tej treści: "P[adre] Procuratore Generale, Il M.R.P. Maurizio Madzurek, Prov. dell’Immacolata in Polonia chiede per il P. Massimiliano Kolbe ed i suoi compagni sacerdoti, cioè, il PP. Giorgio Wierdak, Pio Bartosik, Guido Bar, Antonino Bajewski, Zdzislao Piechowiak ed Urbano Cieślak, la facoltà straordinaria di poter confessare ed assolvere, anche dai casi riservati, in tutto il mondo cioè, dovunque si troveranno, perchè è immienente il loro trasloco in Germania o altrove dove non sarà possibile o assai difficile corrispondere con l’Ordinario. Questo, durante tale condizione. P. Gen."
[Przekład polski] "Ojcze Prokuratorze Generalny, Najprzewielebniejszy O. Maurycy Madzurek, Prowincjał Niepokalanego Poczęcia w Polsce prosi dla O. Maksymiliana Kolbego i jego towarzyszy kapłanów, tj. Ojców Jerzego Wierdaka, Piusa Bartosika, Gwidona Bara, Antonina Bajewskiego, Zdzisława Piechowiaka i Urbana Cieślaka, o władzę nadzwyczajną spowiadania i rozgrzeszania, również od wypadków zastrzeżonych, na całym świecie, to jest gdziekolwiek się znajdą, ponieważ grozi im wywiezienie do Niemiec lub gdzie indziej, gdzie nie będzie możliwe albo bardzo trudne korespondowanie z Ordynariuszem. To na okres takich warunków. O. Gen."
779
Do br. Junipera Klucznika [ 1 ]
Niepokalanów, 30 VII 1940
Maryja!
Drogie Dziecko!
Szkoda, żeś dał się wyprowadzić br. Julianowi [ 2 ]. Postaramy się dopomóc. Br. Pelagiusz [ 3 ] załączy zaświadczenie, które może i co pomoże w staraniu o powrót; ale nie wiem. Dopokąd zaś nie uda się powrócić, zdaj się, Drogie Dziecko, na Opatrzność Bożą w ręce Niepokalanej. Grzechy omywaj aktem miłości doskonałej, przepraszając Pana Jezusa za przykrości Jemu wyrządzone w zamian za miłość aż do śmierci krzyżowej. I staraj się dopomagać bliźnim w zbliżaniu się do Boga przez Niepokalaną. Przykładem i dobrym słowem, a czasem i silnym zdecydowanym postąpieniem sporo dobrego duszom wyświadczyć można. Uważaj się za rycerza Niepokalanej postawionego tam, by i Polaków tam przebywających duchowo wspierać i Niemcom Niepokalaną dać poznać. Ona sama najlepiej nauczy, jak to czynić. W częstej rozmowie z Nią w cztery oczy czy też u Jej stóp najwięcej się nauczysz, jak coraz więcej dusz dla Niej zdobywać, jak Jej Królestwo w tych duszach coraz bardziej pogłębiać. Nie obawiaj się: chociażby Ci [się] zdawało, żeś już jedną nogą gdzieś tam w piekle aż, to jednak jeżeli tylko nie będziesz ustawał w zwracaniu się do Niej, i to z całą ufnością bez względu nawet na stan duszy, to bądź spokojny, że na pewno nie zginiesz.
Załączam list okólny do braci [ 4 ]. Jest to już drugi list tego rodzaju z tym jednak, że staramy się go obecnie wszystkim - o ile to możliwe - braciom posłać. - Jest też w nim nieco ilustracji z Niepokalanowa. Br. Rafał mógł pozostać, ale też niepotrzebnie wpadł [ 5 ]. - Adresu nie mamy. Adres br. Barnaby Kubisa: Brugger, Buchholz P[ost] Einode, Kärnten (też w Austrii).
Pamiętajmy, że Pan Bóg rządzi światem i nic się wydarzyć nie może czy to wielkiego, czy małego, jeżeli On tego nie dozwoli. On zaś tylko to dozwala, co jest dla większego dobra dusz, wiecznego, trwałego, prawdziwego dobra. - Więc spokoju, dużo pokoju i ufności potrzeba, by niepotrzebnie się nie martwić! Europa dziś daleko odstąpiła na ogół od Boga, toteż trzeba było, by doświadczenia ją spotkały. Oczywiście Pan Bóg nie odbiera przy tym wolnej woli i kto chce, wykorzystuje te doświadczenia na dobro, a kto nie chce, temu na zło wychodzą. Jak tego sam chce.
Polecam Niepokalanej
br. Maksymilian M-a Kolbe
[ 1 ] Br. Juniper Klucznik przebywał na robotach przymusowych na terenie Rzeszy niemieckiej.
[ 2 ] Br. Julianowi Kutowi.
[ 3 ] Br. Pelagiusz Popławski.
[ 4 ] Zob. Pisma, 777.
[ 5 ] Po wyjeździe z Niepokalanowa br. Rafał Nowak został zesłany na przymusowe roboty do Rzeszy.
!
Heh, wczoraj ten cytat komuś wysyłałem. Do "martwić".
Wszyscy święci są teologami i tylko święci są teologami.
780
Do br. Onufrego Babika
Niepokalanów, 7 VIII 1940
Maryja!
Drogie Dziecko!
List otrzymałem. Niech Niepokalana opiekuje się Tobą zawsze. Już chwila nadeszła. Można do Niepokalanowa powrócić. Dzięki Niepokalanej trudności, o których obszerniej ustnie, ustały. Obecnie, kto tylko gotów dla Niepokalanej na wszystko, może już powrócić. Gotowość ta potrzebna, bo jeszcze nie ma pokoju w Europie; zresztą czy w akcie poświęcenia nie zawiera się ona? Nigdzie tak nie można zachować ślubów jak w klasztorze; dlatego i inni bracia, o których w liście, mogą też już przybyć. Do listu dołączone "Echo" [ 1 ] powie więcej i obszerniej.
Polecam Niepokalanej
br. Maksymilian M. Kolbe
[ 1 ] Św. Maksymilian nazywa zapewne "Echem" (domyślnie: Niepokalanowa) drugą część listu nr 777, noszącą podtytuł: "Nieco wieści z Niepokalanowa", ewentualnie drugą część listu nr 774 od słów: "Trochę wiadomości".
780a
Do br. Jana B. [ 1 ]
Niepokalanów, 8 VIII 1940
M[aryja]
Drogie Moje Dziecko
Wczoraj otrzymałem Twój list z 28 V (a może VI) [ 2 ]. Bracia Twoi powracają do domu. Ty też powrócić możesz. Pracy w domu bardzo wiele, tak że rąk nie staje, bo zaledwie jest ich trzecia część całości mieszkańców domu. Obecnie zakładamy mleczarnię okręgową, a w dalszym ciągu rozwija się naprawa maszyn rolniczych i sporo, sporo innej roboty dla całej okolicy.
List Twój przeczytałem Twym Braciom i będą o Tobie pamiętać. Mamusia bardzo Cię kocha, możesz się tym szczerze cieszyć.
Tym, co są z Tobą, chętnie służylibyśmy lekarstwami, a zwłaszcza tym, o których mówisz, ale obecnie trudno. Jak się bardziej uspokoi, to mam nadzieję, że dużo więcej bliźnim dopomóc będzie można. Obecnie pamiętamy o wszystkich.
Przyjdzie czas, to się zobaczymy, chociażby nie na tej ziemi. Zresztą N[ajświętsza] Matuchna sama postara się, jak będzie najlepiej.
Ściskam Cię i całuję.
Twój tatuś
O. Maksymilian M-a Kolbe
[ 1 ] Kopia zawiera tytuł: Odpis listu wysłanego przez o. Maksymiliana do brata Jana B... Dwie pozostałe litery nazwiska, zapisanego prawdopodobnie w skrócie, są nieczytelne, a wykaz braci obecnychw Niepokalanowie w 1939 r. nie pozwala jednoznacznie ustalić nazwiska adresata.
[ 2 ] Nie wiadomo, czy zawartość nawiasu znajdowała się w oryginale, czy pochodzi od kopisty.
Chciałem coś sprawdzić i zauważyłem, że ajwaj przyjął już moje nazewnictwo:
781
Do Marii Kolbe
Niepokalanów, 11 VIII 1940
J[ezus] M[aryja] J[ózef] Fr[anciszek]
Najdroższa Mamo!
Odpisuję na list z 28 VII. Zapewne br. Hieronim [ 1 ] naopowiadał tam, co u nas słychać nowego; a także list do braci podał wiązankę wiadomości z Niepokalanowa.
Co do mnie, to w tej chwili przebywam w naszym domku w lesie, gdzie bracia w porze letniej kolejno przychodzą na 2 tygodnie, by nabrać sił do dalszej pracy. Ja też znajduje się sanatorium dla Niepokalanowian leczących się z gruźlicy. Jutro kończę moje 2 tygodnie wyznaczone mi przez N[ajprzewielebniejszego] O. Prowincjała [ 2 ].
Co do wyjazdu do Krakowa to obecnie mniej jest potrzeby, gdyż Prowincjałat w Warszawie [ 3 ], ale może kiedyś okazja się trafi.
Franusiowi odpisałem nie obszernie, bo i nie miałem co i kiedy obszerniej się rozpisywać. Co go tak uraziło? Zapewne wzmianka, że nie jestem jeszcze przekonany o jego odrodzeniu duchowym, co w liście swym twierdził. I teraz po tej wzmiance o tej sprawie w liście do Mamy też trudno zmienić zdanie o nim. Niech Niepokalana łaską swą go przemieni.
Z prośbą o modlitwę, byśmy tu wedle Woli Niepokalanej działali.
Wdzięczny syn
O. Maksymilian M. Kolbe
[ 1 ] Br. Hieronim Wierzba.
[ 2 ] Prowincjał o. Maurycy Madzurek przedłużył do trzech tygodni pobyt św. Maksymiliana w domu wypoczynkowym w Lasku. W tym czasie Święty dyktował stenotypiście, br. Arnoldowi Wędrowskiemu, materiał na książkę o Niepokalanej.
[ 3 ] Od kapituły podziałowej w sierpniu 1939 r., siedzibą nowo powstałej prowincji północnej została Warszawa
782
Do o. Anzelma Kubita
Niepokalanów, 24 VIII 1940
J[ezus] M[aryja] J[ózef] Fr[anciszek]
Przewielebny Ojcze Komisarzu! [ 1 ]
Wedle możności czynię zadość życzeniom wyrażonym w liście. U nas Niepokalana daje namacalnie odczuć swą opiekę. Od zwolnienia z niewoli w dniu Jej Niepokalanego Poczęcia [ 2 ] coraz to nowe łaski. Bylebyśmy tylko im odpowiedzieli. Kilku słabszych braci jeszcze bardziej osłabło poza furtą, ale - dzięki Niepokalanej - są to tylko wyjątki. Ogół spełnił dobrze swą misję, jak to stwierdzają listy proboszczów, w których parafiach przebywali.
Jutro - jak wszędzie teraz - niepewne, ale bez Woli Bożej nic się wydarzyć nie może, a Ona [Niepokalana] tu Właścicielką i Panią, może rozporządzać, jak Jej się podoba.
Wszyscy bracia, gotowi na wszystko, mają obecnie możność powrotu. Wielu z nich odgrodziły granice wschodnie i zachodnie i ci nie mają prawie możności, są i tacy, co na wszystko aż zdecydować się nie mogą, a może czasem i przykleili się nieco do rodziny. - Oby jak najprędzej nastały spokojne normalne czasy.
Oremus ad invicem [ 3 ].
Serdeczne nawzajem pozdrowienia
br. Maksymilian M. Kolbe
[ 1 ] W czasie wojny w miejsce nieobecnego prowincjała o. Wincentego Borunia generał zakonu o. Beda Hess komisarzem prowincji południowej (krakowskiej) mianował o. Anzelma Kubita.
[ 2 ] Zob. Pisma, 767, przyp. 2.
[ 3 ] Módlmy się nawzajem za siebie.
783
Do br. Onufrego Babika
Niepokalanów, 28 VIII 1940
Maryja
Drogie Dziecko!
Rób jak chcesz z przyjazdem, ale ponieważ wiem, iż nigdzie tak dobrze nie można zachować ślubów zakonnych jak poza furtą klasztorną [ 1 ], dlatego czynię, co mogę, by umożliwić wszystkim powrót do normalnego życia zakonnego. I rok cały przepędzony nawet pobożnie na świecie nie zrówna się z jednym dniem przebytym gorliwie w klasztorze. I ubóstwo, i klauzura święta, i to najcenniejsze, Boże posłuszeństwo, co nam użycza Bożego rozumu, roztropności i dobroci, nie dadzą się znaleźć na świecie. Leczyć się też tu można, o ile okoliczności pozwalają.
Wszelkie dochody ziemskie nawet ze spółdzielni nie zastąpią [ 2 ] ducha zakonnego. Współczuję więc br. Marianowi [ 3 ].
Niech Niepokalana błogosławi Wam wszystkim.
br. Maksymilian M-a Kolbe
[ 1 ] Sens oczywiście taki: w klasztorze.
[ 2 ] Nie dorównają, nie są w stanie równać się z duchem zakonnym
[ 3 ] Br. Marian Owczarczyk pracował w spółdzielni, co zapewniło mu znaczne dochody, ale utracił powołanie zakonne.
...AI czyta forum
Prawdziwie karmelitański list:
784
Do Mugenzai no Sono
Niepokalanów, 10 IX 1940
Maryja!
Drogie Dzieci!
Z radością dowiaduję się, że mimo zawieruchy wojennej i przerwania na dłuższy czas komunikacji między Niepokalanowem polskim i japońskim, nie tylko Mugenzai no Sono nie osłabło, ale nawet Niepokalana dała mu samowystarczalność materialną i możność otworzenia nowej klasy seminarium dla przyszłych Jej apostołów - dzięki Jej stokrotne za wszystko.
Doszła też tu wiadomość, jak to bratu Celestynowi [ 1 ] Niepokalana błogosławi nadal w pracy dla dusz pogańskich po szpitalach, jak to brat Zeno obchodzi okoliczne miejscowości z "Rycerzem" i drukami, i jaki wpływ przez niego Niepokalana wywiera. I że wypożyczalnia [książek religijnych] dla sprawy Niepokalanej gorliwie pomiędzy szukającymi prawdy duszami pracuje. I że są starania, by dopomóc najbliższym sąsiadom Hongochi. I że mugenzaienowskie Lourdes [ 2 ] pociąga wiele dusz do Serca wspólnej Matki wszystkich ludzi, Niepokalanej.o - Dzięki Jej za wszystko.
A kiedy powstanie Niepokalanów chiński w Szanghaju? kiedy w Annamie? Kiedy Niepokalana spełni te marzenia, by przedstawiciele Dalekiego Wschodu używający kanji w seminarium nagasakowskim przygotowywali się do pozyskania dusz swoich rodaków dla miłości Bożej w Niepokalanej. Niech Ona sama ustala terminy, my zaś się módlmy, by czas ten co prędzej nadszedł.
Bo doprawdy, modlitwa to zapoznany, a jednak najpotężniejszy środek do przywrócenia pokoju w duszach, do dania im szczęścia, bo do zbliżenia ich do miłości Bożej. Modlitwa odradza świat. Modlitwa jest warunkiem nieodzownym odrodzenia i życia każdej duszy. Przez nią św. Terenia nie opuszczając murów swego klasztorku, stała się patronką wszystkich misyj i to nie tytularną tylko, jak dowodzi doświadczenie.
Módlmy się i my, módlmy się dobrze, módlmy się wiele i ustnie, i myślnie, a doświadczymy na sobie, jak Niepokalana coraz bardziej opanowywać będzie duszę naszą, jak coraz bardziej pod każdym względem będziemy się stawali Jej, jak znikać będą winy i słabnąć wady, jak łagodnie i potężnie zbliżać się będziemy coraz bardziej do Boga. Działalność zewnętrzna jest dobra, ale oczywiście jest rzeczą drugorzędną i więcej niż drugorzędną wobec życia wewnętrznego, życia skupienia, modlitwy, życia osobistej miłości ku Bogu. Tylko przez modlitwę można osiągnąć ideał św. Augustyna: "Miłość Boga aż do wzgardy siebie" [ 3 ] i to wzgardy nie tylko udawanej, ale prawdziwej, tak żebyśmy coraz lepiej poznając siebie, swoją nicość i swoje słabości, naprawdę i sami sobą gardzili i pragnęli, by inni też nas traktowali tak, jak na to zasługujemy.
W miarę jak sami coraz bardziej gorzeć będziemy miłością Bożą i drugich tą miłością zapalać będziemy mogli.
Papier się kończy, niech więc i ja zakończę. Módlcie się i za mnie, bym też nasamprzód sam czynił to, co Wam polecam.
Niech Wam, Drogie dzieci, Niepokalana zawsze i wszędzie we wszystkim błogosławi, niech Was przytuli do swego matczynego Serca we wszystkich utrapieniach, pokusach i trudnościach, niech Wam wszystkim i każdemu z osobna zsyła bardzo wiele pokoju, tego wewnętrznego pokoju duszy, o którym świat nawet pojęcia nie ma [por. J 14,27], niech doda odwagi, by żaden z Was nie wycofał nic z ofiary złożonej dla Niej w akcie poświęcenia, by Ona sama swobodnie całym naszym życiem, śmiercią i wiecznością dysponować mogła i wszystkimi władzami i duszy, i ciała, i całą naszą istotą.
Wasz
br. Maksymilian M-a. Kolbe [ 4 ]
[ 1 ] Br. Celestynowi Moszyńskiemu.
[ 2 ] Grota urządzona w Mugenzai no Sono na wzór groty objawienia Niepokalanej w Lourdes.
[ 3 ] Zob. św. Augustyn, O państwie Bożym (XIV, 28), t. II, Warszawa 1977, 162.
[ 4 ] Podpis własnoręczny.
784a
Do o. Samuela Rosenbaigera
Niepokalanów, 10 IX 1940
J[ezus] M[aryja] J[ózef] Fr[anciszek]
Kochany i Drogi O[jcze] Gwardianie!
Przesyłam wedle życzenia kilka słów dla braci i odpowiedź na list br. Alfonsowi. Nie zamykam, bo i tak cenzura świecka otworzy, a i Ojcu przyda się zapoznać z treścią (poufnie), by dopomagać słabszym. Wiadomości zapewne już nadeszły, bo zostały wysłane kilka dni temu: coś na wzór dawniejszego "Echa".
Ojcze drogi, bardzo się cieszę, że Ojciec się nie zniechęca, ale nawet za krzyżyki Niepokalanej dziękuje. Doprawdy Pan Bóg rządzi światem i wszystko na większe dobro dopuszcza. Najboleśniejsza boleść to niedomaganie zakonne u któregoś z braci, to prawda, ale Pan Jezus jakby na pocieszenie przełożonych, by się zbytnio nie trapili, dopuścił, aby nawet w gronie dwunastu Apostołów znalazł się niegodny tej nazwy.
Niepokalana mimo wszystko - jak widać - dzieło swe prowadzi naprzód i bez wątpienia wszystko tylko na większe dobro się obróci.
Uwagę zwraca fakt, że właśnie nie ma obrazu czy figury Niepokalanej, by tam nie było i węża. Zresztą i w Piśmie świętym nie tylko czytamy: "Ona zetrze głowę twoją", ale też "a ty czyhał bodziesz na piętę Jej" [Rdz 3,15]. I to się sprawdza w każdej duszy, co do Niej chce się zbliżyć i w każdym domu, co dla Niej chce pracować. Szatan szuka też narzędzi dla siebie i wewnątrz, nie zadowalając się wzniecaniem burz z zewnątrz.
Serdecznie pozdrawiam wszystkich
br. Maksymilian M-a Kolbe
[Dopisek] Serdeczne pozdrowienia o. Mieczysławowi, o. Gracjanowi i o. Januszowi.
[ 1 ] Br. Alfonsowi Stępniewskiemu.
[ 2 ] Ojcom Mieczysławowi Mirochnie, Gracjanowi Kołodziejczykowi i Januszowi Kozie.
Od jutra nowenna do Maksymiliana:
odmawiamy Magnificat - po polsku, 3 Chwała Ojcu, ofiarowujemy codziennie 3 dobre uczynki i jak najczęściej zwracamy się do Maryi: Mamo, czy Maryjo, kocham Ciebie. Może być też inaczej, chodzi po prostu o akt strzelisty 🙏🤗🕊️🔥
«Wielbi dusza moja Pana, i raduje się duch mój w Bogu, moim Zbawcy. Bo wejrzał na uniżenie Służebnicy swojej. Oto bowiem błogosławić mnie będą odtąd wszystkie pokolenia, gdyż wielkie rzeczy uczynił mi Wszechmocny. Święte jest Jego imię - a swoje miłosierdzie na pokolenia i pokolenia [zachowuje] dla tych, co się Go boją. On przejawia moc ramienia swego, rozprasza [ludzi] pyszniących się zamysłami serc swoich. Strąca władców z tronu, a wywyższa pokornych. Głodnych nasyca dobrami, a bogatych z niczym odprawia. Ujął się za sługą swoim, Izraelem, pomny na miłosierdzie swoje - jak przyobiecał naszym ojcom - na rzecz Abrahama i jego potomstwa na wieki».
785
Do br. Witaliana Miłosza
[Niepokalanów,] 24 IX 1940
W czasie wolnym można [ 1 ].
Najważniejszą rzeczą to potęgowanie coraz większe własnej miłości naszej ku Niepokalanej i proszenie Ją częste o coraz to głębszą, gorętszą miłość ku Niej. To jest treść naszego życia, [naszego] istnienia.
O. M[aksymilian M] K[olbe]
[ 1 ] Zezwolenie św. Maksymiliana jako gwardiana na naukę.
Mamusiu, kocham Ciebie.
786
Do br. kleryka Aleksandra Żuchowskiego
[Niepokalanów,] 25 IX 1940
Drogi Bracie,
Nie mam tu pod ręką bibliografii mariańskiej, a i nasza biblioteka jest dopiero w zaczątkach, trudno mi więc podać tytuły potrzebnych książek. W języku polskim obszerniej pisał Krechowiecki w dwóch tomach "Niepokalana Bogarodzica Maria" [ 1 ]. O Cudownym Medaliku wydawali misjonarze, obszerniej w "Chwalebna Katarzyna Labouré" Crapeza [ 2 ]. Jezuici wydali w 1934 r. "Najświętsza Maria Panna" Broise TJ, tłumaczenie ks. Andrasza TJ [ 3 ].
W roku 1935 wydali oni też piękny żywot "Cudowny żywot Bernadetty" Marcheta, w tłumaczeniu Platerówny [ 4 ]. Wydane w Sandomierzu przez Wróblewskiego "Nawrócenie Ratisbonna" [ 5 ] zawiera cenne dokumenty w tej sprawie, tj. list samego nawróconego i opis głównej sprężyny w tej sprawie barona de Bussieres. Obszerny list kardynała Merciera w sprawie Wszechpośrednictwa Najświętszej Maryi Panny, przełożył o. Jacek Woroniecki i wydali Pallotyni [ 6 ]. Z włoskich ponad tysiącstronicowy tom stanowi "Maria nel Dogma Cattolico" Campany [ 7 ]. Najnowszym może dziełkiem francuskim o Lourdes to: "Histoire exacte des Apparitions de N.D. de Lourdes" Petitota [ 8 ] Cennym jest też w tej sprawie Cros, który szczegółowo badał sprawę i opisał w "Notre-Dame de Lourdes" [ 9 ]. Tak samo Laserre w "Les episodes Miraculeux de Lourdes" [ 10 ]. Pan Estrade, bezpośredni świadek zjawień, u którego nieraz Bernadeta bywała, zamieścił swoje wrażenia w "Les apparitions de Lourdes" [ 11 ]. Prócz tego obszerniejsze dzieło natury ogólniejszej pt. "Les grandeurs de Marie d
apres les ecrivains de l’ecole française" wydał w roku 1936 A. Molien [ 12 ]. Jedną też z nowszych prac jest "lImmaculée Vierge, Mere de Dieu" wydane przez "Maison de la Bonne Presse" w Paryżu [ 13 ].Ja jeszcze nic do przesłania nie mam. Zresztą, głębiej się w tej sprawie zajdzie kolanami niż mózgiem.
Życzę pomyślnego złożenia solemnych ślubów i jeszcze pomyślniejszego wytrwania w ich zachowaniu, aż do śmierci.
Niech Niepokalana Was wszystkich ma w swojej matczynej opiece i jednoczy coraz bardziej ze swoim Jezusem.
W św. O. Franciszku
Wasz
[br. Maksymilian M-a Kolbe]
[ 1 ] A. Krechowiecki, Niepokalana Bogarodzica Maryja w świetle Ewangelii i Ojców Kościoła, t. I-II, Lwów 1904.
[ 2 ] E. Crapez, Chwalebna Katarzyna Labouré, córka Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo (1806-1876), tłum. z franc., Warszawa 1913.
[ 3 ] R. M. de la Broise TJ, Najświętsza Maria Panna, oprac. J. Andrasz TJ, Kraków [1925].
[ 4 ] K. Marchet, Cudowny żywot Bernadetty, jasnowidzącej z Lourdes, tłum. I. Platerówna, Kraków 1935.
[ 5 ] Nawrócenie Marii Alfonsa Ratisbonna, tłum. z franc. i wydał I. Wróblewski, Sandomierz 1922.
[ 6 ] D. J. Mercier, Wszechpośrednictwo Najświętszej Panny, tłum. z franc. o. J. Woroniecki OP, Warszawa 1928.
[ 7 ] E. Campana, Maria nel dogma cattolico, Torino 1928.
[ 8 ] R. P. H. Petitot OP, Histoire exacte des Apparitions de Notre Dame de Lourdes à Bernadette, Paris 1935.
[ 9 ] L. J. M. Cros TJ, Histoire de Notre-Dame de Lourdes d’après les documents et les témoins, t. I-III, Paris 1925-1926.
[ 10 ] H. Lasserre, Les episodes miraculeux de Lourdes, Paris 1882.
[ 11 ] J. B. Estrade, Les apparitions de Lourdes. Souvenirs d’un témoin, Tours 1899.
[ 12 ] A. Molien, Les grandeurs de Marie d’après les écrivains de l’école française. Les meilleurs textes recueillis par... prêtre de l’Oratoire, Paris 1936.
[ 13 ] L’Immaculée Vierge Mère de Dieu. L’Histoire et la doctrine empruntées aux meilleurs auteurs spirituels, Paris 1933.